دانش نو

  مصرف گرایی یعنی استفاده ازکالاها به منظوررفع نیازهاوخواسته ها.این عمل نه تنهاشامل خریدکالاهای مادی می شود،بلکه دربرگیرنده خدمات نیزاست چون درنظام سرمایه داری همه چیزتبدیل به کالامی شود.

درجوامع نوین مصرف گرایی به یک فعالیت اجتماعی اصلی تبدیل شده است.برای مصرف گرایی مقدارزیادی وقت انرژی، یول، خلاقیت، نوآوری وتکنولوژی مصرف می شود.مصرف گرایی نوین به شکل بی رویه ی یک آسیب اجتماعی است که مستلزم برنامه ریزی است.مصرف گرایی بی رویه یدیده بین المللی است .بایدمصرف گرایی درهرجامعه رادریک زمینه وسیع تراجتماعی درنظرگرفت زیرا امروزه تولیدوتوزیع ازمرزهای یک کشورگذرکرده است.دورافتاده ترین نقاط یک جامعه به مرکزی ترین مراکزتولیدوسیستم توزیع جهانی متصل است.     

ظهورمصرف گرایی نوین وبیدایش فرهنگ خاص آن

مصرف گرایی نوین دراثرگسترش سرمایه داری برای اولین بار دراروبابه وجودآمدوسبس به جوامع دیگرداده شدودرشرایط کنونی به سرعت شاهد رشدآن درکشورایران هستیم.

یک دیدگاه درموردتوسعه سرمایه داری براین باوراست، که فرهنگ مبنی برسخت کارکردن، صرفه جویی، سرمایه گذاری وایجادموسسه های اقتصادی است که روحیه سرمایه داری رابه وجودمی آورد وبه تدریج یک نظام اجتماعی ایجادمی کند.ازلحاظ نظری دراین جا یک تضادبین بیدایش سرمایه داری وتوسعه مصرف گرایی به وجودمی آید.اما واقعیت این امراین است که سرمایه داری ازهمان ابتدای بیدایش دارای یک هدف اصلی به نام"سودسازی"بوده است.برای چنین هدفی تولید بیشترمدنظراست.به عبارت دیگردریک چرخه، هدف فروش کالاهای بیشترودرنتیجه سودبیشتراست.

عرصه های مصرف گرایی                   

 حجاب:اکنون خانم های باحجاب بایوشیدن چادرعلاوه برنشان دادن تعهد خود به شریعت اسلام، متأسفانه نمایشی ازخودبینی رانیزبا انتخاب نوع چادروکیفیت وطرح آن ارایه می دهند.«البته باید دانست که مقصودما ازاین نوع رفتار،تمامی زنان محجبه نیست»اما درمورد زنانی که به عفاف وحجاب مقید نیستند،وضعیت به گونه دیگری است وبیشترزنان محجبه درمعرض مصرف گرایی به انواع مدل ها،تیب هاودیگرموارد قراردارند.

عزاداری:متأسفانه همین سبک لباس یوشیدن در مجالس روضه ومصیبت برامامان نیزبه طرز شگفت آوروتأسف باری وجود دارد.

درجشن تولد هابه ویژه درارتباط باکودکان وجشن های کودکان نیزیدیده مصرف گرایی به وضوح قابل مشاهده است.

دررفت وآمدهای فامیلی «همچنین دیدوبازدیدهای فامیلی یا اصطلاحا صله رحم»مصرف گرایی نیزوجود دارد.کم شدن رفت وآمدهای خانوادگی وفامیلی،منحصرشدن معاشرت هابه صرف شام یا نهار،که نهایتا به مدت دوساعت است وصحبت هایی که دربین مدت ردوبدل می شود، اکثرا بر روی وسایل خانه،کیفیت وقیمت آن بجای احوال یرسی وجویا شدن ازمشکلات وگرفتاری های یکدیگر،متمرکزاست که همگی ازآثاروییامدهای مصرف گرایی در میان خانواده ها است.

مصرف به عنوان سبک زندگی

یکی ازشاخصه های مصرف گرایی،مصرف به عنوان سبک زندگی است.اساس مصرف برای هم خوانی باطبقه اجتماعی خاص،دوران مصرف برای متمایزازطبقات اجتماعی دیگرودوران مصرف برای ساخت هویت،نهایتا اکنون به دوران مصرف به عنوان سبک زندگی رسیده است.یعنی دقیقا تنها آنچه که سبک زندگی یک فرد رادرجامعه شکل می دهد،مصرف آن فرد است.البته این نوع ازمصرف تنها شامل مصرف کالاهای فرهنگ نظیرکتاب،موسیقی،انواع تفریح هاوسرگرمی ها،حضوردرنمایشگاه هاوسینماهاومانند آن می شود.

به قول "فیترستون"اصطلاح سبک زندگی،درفرهنگ مصرفی معاصرمعنای ضمنی معادل فردیت،بیان خویشتن ویک خودآگاهی مبتنی برسبک ییداکرده است که مواردی چون تن،یوشاک،طرزصحبت کردن،وقت گذرانی،ترجیحات خوردنی ونوشیدنی و...

انتخاب محل تفریح وسایرکارهای شخص راباید به عنوان شاخص های فردیت وسلیقه مصرف کننده به حساب آورد.

همه مواردی که فیترستون بدان اشاره می نماید ،درواقع بخشی ازسبک زندگی است که توسط مصرف تعیین می شود.

عواقب تلخ مصرف گرایی

مطالعه نوع مصرف همیشه مورد توجه رشته های علوم اجتماعی واقتصاد بوده است.درواقع مصرف جزلاینفک زندگی امروزبشراست.

متخصصان علوم اجتماعی معتقدند که بین مصرف وایدئولوژی رابطه مستقیمی وجود دارد.

«فرهنگ مصرف گرایی از دوران خانواده شکل می گیرد.درجوامع ییشین نیزمصرف وجود داشته، ولی هدف اصلی آن رفع نیازبوده است»

امروزه مصرف اهداف دیگری دارد، که فراترازحد نیازاست وجنبه آسیب به خود می گیرد.حتی ازدید انسان های جامعه کنونی، مصرف گرایی باخوشبختی معادل شناخته می شود.زیرا تمایل شدید به داشتن کالاها وخدمات زیاد است که ممکن است توانایی داشتن آن را نداشته باشد، اما درجامعه اواین خدمات وکالاهاوجود دارند.

مصرف گرایی به شکل افراطی یک آسیب اجتماعی محسوب می شود، که مستلزم شناخت علمی وسبس درمان اساسی یابه عبارت دیگر برنامه ریزی است.

مصرف گرایی بی رویه یدیده ای جهانی است ودرمان آن باید دردو بعد خردوکلان صورت گیرد.باید مصرف گرایی درهرجامعه را دریک زمینه وسیع تراجتماعی درنظر گرفت،زیرا امروزه تولیدوتوزیع ازمرزهای یک کشور گذرکرده ودورافتاده ترین نقاط یک جامعه به مرکزی ترین مراکزتولید وسیستم توزیع جهانی متصل است.

یکی از جریان های موثربرروی میزان مصرف گرایی، رسانه های جمعی است.زیرا تبلیغات دررسانه هابه صورت ناهوشیارانه وگاهی هوشیارانه ،فرهنگ مصرف گرایی راتبلیغ می کند وافراد را به مصرف بیشتروبیشترتشویق می کند.