علوم پنجم نوبت دوم

درس علوم : بدن وزمین

 

الف _ بخش رنگی چشم ، مردمک نام دارد.                                              

  درست                        نا درست     _ نوع آب در رشد گیاهان تاثیری ندارد.                                                درست                        نا درست     _ گوه شبیه سطح شیب دار است ولی کار آن متفاوت است.                    درست                        نا درست     _ چرای بیش از اندازه ی دام ها یکی از عوامل فرسایش خاک است.      

ب-گزینه ی درست را مشخص کنید.

1-دایناسورها در حدود .......... میلیون سال پیش از بین رفتند.

 الف- 200               ب- 65                            ج 64                       د 56  

 

2- کار کدام یک از ماهیچه های زیر به صورت غیر ارادی است؟

الف قلب                                    ب- زبان                               ج- پا                             د- دست

 

3- در آزمایشگاه نور را به  چه وسیله ای تجزیه  می کنند؟

الف- آیینه                                   ب- ذره بین                           ج- با ران                       د- منشور

 

4- گیاهان اکسیژن مورد نیاز خود را ازچه راهی به دست می آورند؟

الف- رگ برگ ها                          ب- روزنه ها                        ج-آوندها                        د- تارهای کشنده 

 

پ- جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

1-    سلول های گیرنده ی بو ،در قسمت ..................... بینی قرار دارد.

2-    _ برای تشکیل یک سانتی متر خاک،....................سال زمان لازم است.

3-    _ مغز درون .......................و نخاع درون ........................... قرار دارد تا از آن ها محافظت شود.

 

1 - چرا انسان مواد را تغییر می دهد؟

 

2- مفصل ها چه کاری انجام می دهند؟

 

3-کار آوندها چیست؟

 

4       - قسمت های اصلی اهرم را در روی شکل مقابل نشان دهید.                                                 

 

5-به چه نوع تغییراتی تغییر شیمیایی می گویند؟ دو مورد نام ببرید.

 

6-ما چگونه صداها را می شنویم؟

 

7-برای چه کارهایی از گوه استفاده می شود؟ 

 

8 - دانشمندان با مطالعه ی فسیل ها چه اطلاعاتی را به دست می آورند؟

 

 

 

 

9 -برای مراقبت از گوش ها باید چه نکاتی را رعایت کنیم؟     

ریاضی پنجم نوبت دوم

  ریاضی    پنجم    نوبت دوم

درست یا نادرست بودن عبارت های زیر را با علامت .

1 _همیشه دو ضلع ذوزنقه با هم موازی می باشند.                         درست         نادرست

 

2    _برای نشان دادن تغییرات از نمودار دایره ای استفاده می کنیم.      درست          نادرست 

 

3   _مساحت ذوزنقه نصف مساحت متوازی الاضلاع است. درست          نادرست     

 

4 _ اگرصورت ومخرج کسری در صورت ومخرج کسر دیگرضرب یا تقسیم شود ،کسر مساوی به دست می آید.                                                                 درست         نادرست 

 

5  _ عدد :      123456789898  رابه حروف بنویسید.

 

به حروف...............................................................................................

 

ارزش مکانی عدد3را مشخص کنید.

عدد6درچه ارزش مکانی دارد؟

 

مجموع زاویه های داخلی یک چهار ضلعی ..................درجه است. 

 

6 _ عدد زیر را به حروف نوشته و به سوالات پاسخ دهید .

    4198/056  به حروف............................................................................

الف- ارزش مکانی عدد  4 چیست؟

ب- ارزش مکانی عدد 5چیست.

 

 

7-عملیات خواسته شده را انجام دهید.

                                                                                           = 6 3 ÷365

                                                                                                                                                                                                   = 4 / 7 × 9/ 8                       =   4 5 /0– 3 94/0

                                                                                           = 2 3/ 5 + 2/6 4

         = 12  /32 ×12/40                                                                    

  

 

 8- جدول تناسب های زیر را کامل کنید.  

کشاورزی 10/1از زمین خود را لوبیا، و10/2راپیاز  و10/3آن راخیارو 10/4 آن راگوجه فرنگی کاشته است.

درصدهرمحصول رابه دست آورید.

 

 

    9-- طول و عرض و ارتفاع استخری به ترتیب 2 و 5 و10  است.

  _گنجایش این استخر چند متر مکعب است؟ 

 

_برای پر کردن  این استخر چند لیتر آب  لازم است؟

 

_ با چند سی سی آب این استخر پر می شود؟ 

 

اجتماعی پایه ی پنجم نوبت دوم

نام ونام خانوادگی :....................................... آزمون اجتماعی نوبت دوم

 

گزینه ی مناسب را انتخاب کنید.

1 _ چه کسی مشاور هلاکو خان مغول بود؟ عطار نیشابوری           خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی            خواجه نصیرالدین توسی             حافظ

2_چنگیز خان مغول در زمان سلطنت چه کسی به ایران حمله کرد؟ سلطان محمود غزنوی        سلطان محمد خوارزمشاه          سلطان ملکشاه سلجوقی         سلطان مسعود غزنوی

3_ پدر شعر فارسی و شاعر معروف دوره ی سامانیان که بود؟ رودکی                        حافظ                         سعدی                           مولوی 

4_ مهمترین و بزرگترین مسجد جهان اسلام چه نام دارد؟ مسجدالحرام                    مسجدالنبی                        مسجد قبا                           مسجدالاقصی  .

5 _ به دایره های فرضی که به موازات خط استوا کشیده شده اند چه می گویند؟

خط استوا                 نصف النهار                            نصف النهار مبدا                           

6-صحرای بزرگ کشور ترکمنستان چه نام دارد؟ قره قوم                       مرغاب                              قره بغاز                              قفقاز

7 _ ایران از طریق دریای عمان به کدام اقیانوس راه دارد؟

 اقیانوس اطلس                  اقیانوس آرام                     اقیانوس کبیر                     اقیانوس هند

 

8_ نظارت بر اجرای درست قوانین  و رسیدگی به شکایات ،وظیفه ی کدام قوه است؟

 قوه ی مجریه                    قوه ی قضائیه                  قوه ی مقننه                               دولت

 

9_ کدام وسیله ی برای حمل و نقل مسافر و کالاهای سبک  مناسب  است؟

کشتی                             قطار                             هواپیما                                 اتوبوس

10_ ماده ی اولیه برای تولید پارچه چیست؟

نفت                            نخ                                       چرم                                  گاز 

            

11-کدام مورد می تواند عامل مهاجرت جمعیت از یک مکان باشد؟

بیمارستان های مجهز                شعل زیاد                        جنگ                   وجود کارخانه ها

 

12 _ کدام مورد ترس نابجا می باشد؟

 ترس از گرگ                  ترس از سوختن               ترس از ارتفاع                ترس از آمپول

 13-  جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کن.

14 _ مسجد گوهرشاه در مشهد از بناهایی است که به همت گوهرشاد، همسر ...................   ساخته شد.

15_ در دوره ی سلجوقیان ،به دستور خواجه نظام الملک در شهرهای بزرگ مدارسی به نام ................. ساخته شد.

16_ به خرید و فروش کالا در داخل یک کشور با کشورهای دیگر، ..................... می گویند.

17_ به مجموعه ی افرادی که در یک جا زندگی می کنند،...................... می گویند.

18_رود زاینده رود از شهر ....................... عبور کرده و به باتلاق ....................... می ریزد. 19_ به کسی که کشتی را هدایت می کند .......................... یا کاپیتان می گویند. 20_.......................، یعنی گروهی از افراد که برای انجام دادن کاری با هم مشورت می کنند.

 21_ چهار شهر زیارتی کشور عراق را نام ببرید.

 22 _ دو شهر مهم مسلمانان جهان را نام ببرید.

23 - جمعیت چگونه افزایش می یابد؟

24 - ارتباط غیر کلامی یعنی چه؟

25 - چرا کوه نوردان کشورهای مختلف ،به سفر به پاکستان علاقه مندند؟

26 - آزاد راه به چه جاده هایی می گویند؟

27 - به چه صنایعی ، صنایع مادر گفته می شود؟

28 - چرا امام حسین بر علیه حکومت یزید قیام کرد؟ 9  - چرا مغول ها به ایران حمله کردند؟ 10

فارسی ونگارش پنجم نوبت دوم

      امتحان: فارسی      نوبت :دوم

 

درک مطلب 1 :

روزي شاگردان نزد حکيم رفتند و پرسيدند: استاد زيبايي انسان درچيست؟

« حکيم دو کاسه کنار شاگردان گذاشت وگفت: به این دوکاسه نگاه کنید.اولی ازطلادرست شده ودرونش سم است .ودومی کاسه ی گلی است.ودرونش آب گوارااست.شما کدام رامي خورید؟ ›› .

شاگردان جواب دادند: کاسه گلي را. حکیم گفت:آدمي هم همچون اين کاسه است. آنچه که آدمي را زيبا مي کند درونش واخلاقش است. بايد درونمان را زيبا کنيم نه صورتمان را .

 الف- درون هر کاسه چه چیزی بود؟

 ب- شاگردان کدام کاسه را برای خوردن انتخاب کردند؟

 ج- از نظر حکیم چه چیزی انسان را زیبا می کند؟

2-در جاهای خالی کلمات مناسب بنویسید و شعرهای  زیر را کامل کنید.

 - خرد رهنمای و خرد .............                    خرد ............... گیرد به هردو سرای

 

3- در متن زیر کلماتی را که املای درستی ندارند را مشخص کرده و صحیح آن ها را بنویسید.

 

خاجه نصیر قبلا زمان انداختن طشت را به خان مقول اطلاع داده بود.وقتی تشت باصدای محیب ،فرو

افتاد ، مردم وحشت زده از خواب برخواستند .همه می گریختند و کمان می کردند ،حادسه ای  نگوار پیش آمده است.

4-برای هریک از کلمات زیر یک پسوند مناسب بنویسید.

 روز + ..........= ......................            ستم........= .......................

پرهیز+..........= .....................             ویران.....= ......................

 

5-متن زیر را بخوانید و از نشانه های نگارشی مناسب قرار دهید.

داشتم لباس هایم را می پوشیدم  تا  برای رفتن به مدرسه آماده شوم......که مادر صدایم کرد و  پرسید....آرش جان ... صبحانه خوردی.... من بی میلی گفتم ... نه مادر ..... نمی خورم....

 پدر با چهره ای متعجب به سوی من آمد و گفت.....هرگز بدون خوردن صبحانه به مدرسه نرو.

- سوالات زیر را پاسخ دهید. 6

 _ چرا کودک را بر دامنه ی کوه گذاشتند؟

  چشمه بعد از مخالفت سنگ با خواسته ی او چکارکرد؟

 حکایت زیرکی با کدام ضرب المثل ارتباط دارد؟

- یکی از موضوعات زیر را انتخاب کرده ودر مورد آن سه بند بنویس. 7

 را بنویسید. ›› گلدان خالی ‹‹ _ خلاصه ی داستان

 _ اگر مخترع بودی دوست داشتی چه چیزهایی اختراع کنی؟

_ خودت را به جای برگ کوچکی قرار بده که در رودخانه ای خروشان افتاده و پس از مدتی نجات  می یابد.

 اهداف و انتظارات آموزشی    

     متن داده شده را خوانده و می تواند به سوالات مربوطه پاسخ دهد. 1

اشعار کتاب را حفظ      است و می تواند کلمات جا افتاده را بنویسد. 2

   متن را خوانده و می تواند کلمات غلط را تشخیص داده و صحیح بنویسد.    3

     می تواند پسوند مناسب هر کلمه را تشخیص داده و بنویسد. 4

     با نشانه های نگارشی آشنایی دارد و محل استفاده از هر کدام را می داند. 5

     سوالات مربوط به دروس کتاب را می تواند پاسخ دهد. 6

     می تواند از موضوعات خواسته شده چند بند با نگارش صحیح بنویسد. 7 

هدیه پنجم نوبت دوم

  آزمون هدیه          نوبت دوم

گزینه ی درست را انتخاب کنید.

 1 _ بلندترین سوره ی قرآنی. ناس                                        حمد                                    جمعه                                بقره  

2_ بانویی که یکی از سوره های قرآن به نام اوست. خدیجه                                    مریم                             فاطمه                                 آسیه

3_ حضرت عیسی (ع) بشارت آمدن کدام پیامبر را داد؟ ذکریا (ع)                                 احمد(ع)                              موسی (ع)                           یوسف(ع)

4 _ به گفته ی پیامبر(ص) چه چیزی کینه را از دل می برد؟ پاکیزگی                           مهربانی                            خوش رویی                                         آشتی کردن

5 _ کدام مورد جزو اموال عمومی نیست؟ نیمکت کلاس                              وسایل بازی پارک                      سینما                         کیف

6_ <<  وّیلٌ لِلمُطّفّفین  >>  اشاره به چه کسانی دارد؟ گران فروشان                   گناه کاران                             ظالمان                           کم فروشان

7 _به گفته ی امام علی (ع) بهترین شب سال کدام شب است؟ شب قدر                         شب جمعه                        شب یلدا                                    شب رمضان

8_کدام مورد جزو گناهان زبان نیست؟ تهمت                                   غیبت                                   فحش                                      خشم

9_ در روز فتح مکه روی دوش پیامبر رفت و و بت ها را از بالای کعبه پایین انداخت... بلال حبشی                     جعفر                             علی (ع)                                           ابوبکر

10_ حضرت عبدالعظیم حسنی شاگرد کدام یک از امامان بود؟ امام جواد(ع)                                امام هادی(ع)                امام حسن عسگری (ع)                 امام زمان(عج)

 

11بهترین دوست تو کسی است که اشتباه تو را فراموش کند و نیکی تو راازیادنبرد.    

این سخن از کدام امام بزرگوار است؟ امام هادی(ع)                           امام جواد(ع)                       امام زمان (عج)                   امام حسن عسگری (ع)

 

12_یکی از لقب های امام زمان (عج) که وقتی می شنویم به احترام ایشان می ایستیم.

قائم                              ولی عصر                           مهدی                                منصور 

  13 _ جاهای خالی را با کلمات مناسب پرکن. ( یوم الحساب ) یکی  از نام های ................. ................ است.

 پیامبر اسلام (ص) فرموده اند: هرگز ......... را اسراف نکنید هر چند کنار ................. .................. باشید.

حضرت امام مهدی در سال .................. هجری به دنیا آمدند.

 پیامبر به اسیران جنگ .......................... فرمود: هرکدام از شما به ده نفر خواندن و نوشتن بیاموزد آزاد می شود.

لقب حضرت عیسی (ع) ، ........................ بود. 

 

14_روز جمعه مخصوص چه کارهایی است؟(سه مورد نام ببرید.)

 

15 _ پیامبران اولوالعزم را به ترتیب نام ببرید.

 

16 _ دو مورد از ویژگی های حضرت مریم(س) را نام ببرید.

 

17_ اگر دو یا  چند خدا وجود داشت چه اتفاقی می افتاد؟ 

 

18_درمورد توجه پیامبر به حیوانات و درختان توضیح دهید.

 

19_بهترین روش برخورد با کسی که پیش ما از دیگران بدگویی می کند چیست؟

 

20- امام علی (ع) در مورد این دنیا روز قیامت چه فرموده اند؟  

طرح درس....

طرح درس:

تغییرات مواد علوم

نام درس : علوم          

پایه ی : پنجم ابتدایی           

تعداد : 29 نفر

موضوع درس : تغییرات مواد

روش تدریس : کاوش گری

هدف کلی : آشنایی با تغییرات مواد

علی سلطانی

آموزشگاه:  شاهد شهید رحیمی

طرح درس علوم (تغییرات مواد)

به نام خدا

طرح درس: تغییرات مواد علوم پایه پنجم

علی سلطانی    آموزشگاه:  شاهد شهید رحیمی

نام درس : علوم           پایه ی : پنجم ابتدایی             تعداد 29 نفر

موضوع درس : تغییرات مواد                         روش تدریس : کاوش گری

هدف کلی : آشنایی با تغییرات مواد

اهداف جزئی :

1-    آشنایی با خواص مواد (رنگ ، بو، مزه، شکل جنس)

2-    آشنایی با تغییر فیزیکی

3-    آشنایی با تغییر شیمیایی

4-    آشنایی با انواع تغییرات مواد

5-    آشنایی با اثر رطوبت بر مواد

6-     آشنایی با اثر گرما بر مواد

7-    .......

اهداف رفتاری :

فراگیران باید پس از پایان درس قادر باشند :

1-    خواص ماده را نام ببرند. (دانستنی)

2-    انواع تغییرات مواد را نام ببرند. (دانستنی)

3-    چند نمونه تغییر فیزیکی و شیمیایی نام ببرند . (دانستنی)

4-    تغییرات فیزیکی را تغییرات شیمیایی جدا نمایند. (مهارتی)

5-    در حداقل زمان تغییر فیزیکی و شیمیایی را تعریف کنند.. (دانستنی)

6-     نسبت به تغییرات محیط اطراف علاقه نشان دهند. (عاطفی)

7-    به تغییرات موجود در محیط زیست خود علاقه نشان دهند. (عاطفی)

8-    تغییرات فیزیکی و شیمایی را به طور روزمره با آن ها سر و کار دارند از هم تشخیص دهند . (مهارتی)

9-    هنگام آزمایش تغییرات فیزیکی را از تغییرات شیمیایی تشخیص دهند. (مهارتی)

10-........

فضا و مدل کلاس :

در آزمایشگاه مدرسه دانش آموزان را در تیم های پنج نفره قرار می دهیم.

رسانه های کمک آموزشی :

کتاب ، تخته سیاه، گچ ، تصاویر مختلف در ارتباط با تغییرات مواد، شمع، یخ، نان کپک زده، میخ سالم و زنگ زده ، کاهو، سرکه، قند، جوش شیرین، کاغذ ، کبریت ، برگه های فعالیت و ...

ارزش یابی ورودی :

1-    مواد را تعریف نمایند.

2-    چند نمونه تغییر در مواد را بیان کنند.

3-    چند نمونه از خواص مواد را بر شمارند.

4-    به نظر شما چه چیزهایی بر مواد اثر می گذارند.

5-    ....

 

راهبرد ایجاد انگیزه :

تصاویری در ارتباط با موضوع درس (مانند نان سالم و نان کپک زده، برگ زرد و سبز، آهن زنگ زده و آهن زنگ نزده) را روی تخته نصب کرده و از فراگیران سوال می کنیم چه شباهت و تفاوتی بین تصاویر نصب شده وجود  دارد.

ارائه ی درس :

گام اول و دوم : پس از ایجاد انگیزه متن ذیل را که معلم از قبل تهیه نموده است در اختیار فراگیران قرار می دهد :

فراگیران عزیز متن زیر را ابتدا به صورت انفرادی سپس گروهی خوانده و به سئوال زیر پاسخ دهید.

شنبه ی آخر شهریور ماه تولد پدر علی و سارا بود. مادر و بچه ها برای پدر یک جشن تولد کوچک ترتیب داده بودند. وقتی پدر به خانه آمد، با اتاق تزئین شده و میزی که روی آن کیک، میوه ، نان ، غذا، شمع ، بستنی و ... وجود داشت روبرو شد و تازه متوجه موضوع گردید . علی و سارا ثانیه شماری می کردند تا پدر بنشیند و آن ها از خوردنی های خوش مزه بهره ببرند.

همین موقع تلفن به صدا در آمد، وقتی پدر گوشی را برداشت خبر بیماری پدر بزرگ را به آن ها دادند. آن ها مجبور بودند سریعاً خانه را ترک کنند و به شهر دیگری بروند پس از یک هفته به خانه بازگشتند ......

شما بررسی کنید و در یابید که آنان به محض ورود به خانه با چه تغییراتی مواجه شدند؟

فراگیران اطلاعات و داده ها خود را گرد آوری کرده و به سمع و نظر معلم می رسانند و معلم نیز پیش بینی های آنها را تایید یا رد می نماید.

گام سوم : پس از این مرحله معلم بسته هایی را که از پیش تهیه کرده است و در آن ها (نان کپک زده و سالم) ، (میخ زنگ زده و سالم) ، (کاغذ خرد شده و سالم) ، (چوب کبریت سوخته و سالم) .... به طور جداگانه قرار داده بین تیم ها توزیع می نماید و از تیم ها می خواهد که دو بسته را با هم مقایسه کنند ببینند که چه تغییری در بسته ی اول حاصل شده و بسته ی دوم چه فرقی با بسته ی اول کرده است سپس در برگه هایی که داده می شود نتیجه ی فعالیت خود را قید نمایند که خواص آن مواد از نظر (رنگ ، بو، مزه، شکل، جنس) چه تغییری کرده است و یکی از اعضای تیم نتیجه ی خود را بیان نموده و برگه را روی تخته سیاه می چسباند. در ادامه این مرحله معلم به هر تیم فعالیتی را می دهد که در کلاس و در حضور جمع انجام دهند. به طور مثال :

تیم (1) دو برگ کاغذ داده می شود که یکی از آن ها را بسوزانند و بیان کنند چه تغییری در رنگ، بو، شکل و جنس آن ماده ایجاد شده است.

تیم (2) دو برگ کاهو داده می شود که یکی را خرد نموده و بیان کنند چه تغییری در جنس، شکل و رنگ ، بو و مزه ی آن ماده ایجاد شده است.

تیم (3) تخم مرغ سفت شده را با تخم مرغ خام مقایسه کنند و تغییرات حاصله در تخم مرغ پخته شده را بیان نمایند.

تیم (4) سرکه و جوش شیرین را با هم مخلوط کرده و بیان کنند کدام یک از خواص آن ها، (مزه، رنگ، جنس، و مولکول) تغییر کرده است.

گام چهارم : در این مرحله معلم از فراگیران می خواهد مفاهیمی را که در دو مرحله قبل برداشت نموده اند را بیان کنند.

گام پنجم : در این مرحله معلم از فراگیران می خواهد تا آن چه که خلال کاوش گری بدست آورده بودند را تحلیل نمایند. و نتایج حاصل را جمع بندی و اعلام نمایند.

جمع بندی و نتیجه گیری :

تغییرات مواد به دو دسته تقسیم می شود : تغییرات فیزیکی و تغییرات شیمیایی در تغییرات فیزیکی جنس مواد تغییر نمی کند و می توان دو باره آن را به حالت اول باز گرداند ولی در تغییرات شیمیایی خواص و جنس مواد تغییر می کند و نمی توان آن را دوباره به حالت اول باز گرداند.

ارزش یابی پایانی :

به هر تیم تصاویر مختلف از تغییرات فیزیکی و شیمیایی داده می شود و از فراگیران می خواهیم که تصاویر را به دو دسته تقسیم کرده و در روی تخته سیاه نصب نموده و علت انتخاب خود را بیان نمایند.

تکلیف پایانی :

تغییرات فیزیکی و شیمیایی را که در منزل و محیط اطراف خود می بینند در دفتر علوم خود نوشته و به کلاس ارائه دهند.

تحقیق کنند که تغییرات فیزیکی و شیمیایی در زندگی روزمره مفیدند یا مضر ؟  

اقدام پژوهش(املاوانشا).

موضوع پژوهش :

چگونه توانستم درس املا را در دانش اموزان تقویت کنم ؟

پژوهشگر:علی سلطانی

 

اداره ی آموزش وپرورش ناحیه یک

 

 

 

 

فهرست مطالب

مقدمه : 3

توصيف وضعيت موجود. 3

گردآوری اطلاعات  (شواهد 1) 4

تجزيه و تحليل اطلاعات... 4

خلاصه يافته هاي اوليه. 4

اصول و مباني املا.. 4

املا و انواع آن.. 5

روش تدريس املا.. 6

نكات برجسته روش آموزش املاي فارسي : 6

گام اول , انتخاب متن : 7

گام دوم. 7

گام سوم. 8

گام چهارم. 8

راههاي پيشنهادي براي تقويت املايي دانش آموزان ضعيف... 8

چگونگي اجراي راه جديد. 9

گرد آوري اطلاعات ( شواهد 2 ) 10

نتيجه گيري.. 12

منابع و ماخذ. 13

 

 

 

مقدمه :

 توصيف وضعيت موجود

مقطع ابتدايي زير بناي مقاطع ديگر تحصيلي مي باشد و در مقطع ابتدايي نيز پايه اول اساس پايه هاي ديگر مي باشد و هر چقدر دانش آموزان در اين پايه بهتر آموزش ببينند در پايه هاي ديگر راحت تر هستند و بالعكس ؛ در پايه اول دو درس رياضي و فارسي ( قرائت فارسي و املاي فارسي ) كليدي هستند و بيشترين ساعات به اين دو درس اختصاص مي يابد و از بين دو درس ذكر شده درس فارسي از اهميت دو چنداني برخوردار مي باشد. طوري كه بدون يادگيري درس فارسي , يادگيري دروس ديگر تقريباً غير ممكن مي باشد.

چندين بار بود كه آموزگار پايه دوم از وضعيت تحصيلي دو دانش آموز ابراز نگراني مي كرد و آنان را در حد دانش آموزان پايه اول هم نمي دانست . از عدم پيشرفت تحصيلي آنان صحبت مي كرد؛ مدير مدرسه با اولياي دانش آموزان ذكر شده , مشاوراتي را بعمل آورد . قرار شد آنان به فرندان خود كمك كنند و همگام با معلم درس ها را تكرار و تمرين كنند.

بعد از گذشت يك ماه , متاسفانه پيشرفتي حاصل نشد در جلسه شوراي معلمان وضعيت دانش آموزان ذكر شده مورد بحث قرار گرفت . پيشنهادهايي ارائه گرديد بنده را مامور رسيدگي به اين دانش آموزان نمودند , من هم با بررسي نمرات سال گذشته آنان و مشاوره با والدين و معلم پايه دوم آنان مطالبي را جمع آوري نمودم.

 

 

 

 

 

گردآوری اطلاعات  (شواهد 1)

تجزيه و تحليل اطلاعات

پس از مطالعه نمرات و بحث هاي با معلم پايه اول , دوم و والدين صورت گرفت و راه هاي متعددي جهت تقويت املاي آنان مورد بررسي قرار گرفت و خلاصه يافته هاي حاصل از تجزيه و تحليل به شرح زير تدوين گرديد.

خلاصه يافته هاي اوليه

برخي از علل ضعف دانش آموزان در درس املا ه شرح زير بود :

بيش از دو سوم حروفات الفباي فارسـي را نمي شناختند و آن ها را بـا اشتبـاه مي گرفتند.

نظر به به سن بالاي معلم پايه اول( بيش از 20 سال سابقه تدريس ) و عدم علاقه به تدريس در پايه اول و كمتر تكرار و تمرين مي كرده اند.

معلم پايه اول علل اصلي ضعف آنان را , غيبت بيش از اندازه به سبب بيماري ذكر نمودند.

تحصيلات كم والدين ( زير پنجم ابتدايي ) و عدم آشنايي آنان با اصول روان شناسي جهـت رسيـدگـي بـه فـرزنـدشـان متناسب با استعداد آنان , يكي ديگر از علل ضعف دانش آموزان مي باشد.

اصول و مباني املا

مراحل آموزش نوشتن به پنج مرحله زير تقسيم مي شود:

1- آموزش نوشتن غير فعال ( رونوسي )

2-  آموزش نوشتن نيمه فعال ( املا )

4- آموزش نوشتن فعال پايه دو  ( حمله سازي ) 

 

 

املا و انواع آن

با توجه به مشكل دانش آموزان در مرحله آموزش نوشتن نيمه فعال (املا) است به آموزش املا مي پردازيم. مهارت املا نويسي به معني توانايي جانشين كردن صحيح صورت نوشتاري حروف , كلمات و جمله ها به جاي صورت آوايي آنهاست . دانش آموزان بـايـد به اين مهارت دست يابند تا بتوانند بخوبي بين صورت تلفظي كلمه ها و حروف سازنـده آن ها پيـونـد مناسبي بـرقـرار كنند بدين ترتيب زمينه لازم براي پيشرفت آنان در درس هاي جمله

3-  آموزش نوشتن فعال پايه يك ( كلمه سازي ) نويسي , انشا و به طور كلي مهارت نوشتن بهتر فراهم مي شود , دانش آموزان هنگام نوشتن املا بايد نكاتي را در باره صداهايي كه بوسيله معلم در قالب كلمات و جمله ها بر زبان جاري مي شود رعايت نمايند :

الف)  آنها را خوب بشنوند + تشخيص دقيق كلمه + ادراك كلمه

ب) آنها را خوب تشخيص دهند + يادآوري و مجسم ساختن تصوير + بازشناسي كلمه صحيح در ذهن.

ج) آنها را درست بنويسند + نوشتن صحيح حروف سازنده كلمه + بازنويسي كلمه و توالي مناسب آنها.

اشكالات املايي دانش آموزان كه از ديدگاه زبان شناختي بر اثر اشكالات رسم الخطي , تاثير لهجه و گويش محلي دانش آموزان و فرايندهاي آوايي حذف , تبديل , افزايش و قلب به وجود مي آيند از ديدگاه روان شناختي از موارد زير سرچشمه مي گيرند :

الف)  ضعف در حساسيت شنوايي , مثال : ژاله -  جاله ب) ضعف در حافظه شنوايي , مثال جا انداختن كلمات ج) ضعف در حافظه ديداري , مثال حيله – هيله د) ضعف در حافظه توالي ديداري , مثال مادر – مارد

هـ) قرينه نويسي , مثال ديد –

و)  وارونه نويسي , مثال ديد -

ز)  عدم دقت , مثال : گندم – كندم

ح)نارسا نويسي , مثال رستم – رسم

روش تدريس املا

املا واژه اي است عربي و معناي آن نوشتن مطلبي است كه ديگري بگويد يـا بخـوانـد . درس املا در بـرنـامـه آمـوزشـي دوره ابتدايي اهداف زير را در بر مي گيرد.

1-  آموزش صورت صحيح نوشتاري كلمه ها و جمله هاي زبان فارسي

2-  تشخيص اشكالات املايي دانش آموزان و رفع آنها

3- تمرين آموخته هاي نوشتاري دانش آموزان در رونويسي.

بديهي است با نوشتاري كه با غلط هاي املايي همراه باشد ارتباط زباني بين افراد جامعه بخوبي برقرار نمي شود . بنابراين , لزوم توجه به اين درس كاملاً روشـن اسـت عـلاوه بـر اهـداف فـوق , امـلا نـويسي , دانـش آمـوزان را يـاري مي كند تا مهارت هاي خود را در زمينه هاي زير تقويت نمايند.

1- گوش دادن با دقت

2-  تمركز و توجه داشتن به گفتار گوينده ( معلم )

3- آمادگي لازم براي گذر از رونويسي ( نوشتن غيرفعال ) جمله نويسي و انشا (نوشتن فعال)

نكات برجسته روش آموزش املاي فارسي :

1-  توجه بيشتر به وجه آموزشي درس املا نسبت به وجه آزموني آن

2- انعطاف پذيري در انتخاب تمرينات  در هر جلسه املا

3-  توجه به كلمات به عنوان عناصر سازنده جمله هاي زباني

4-  ارتباط زنجير وار املاهاي اخذ شده در جلسات گوناگون معيارهاي ارزشيابي عناصر ديگر روش آموزش املا را به صورت زير هم ميتوان مرحله بندي كرد : گام اول, انتخاب متن املا  و نوشتن آن روي تخته سياه و خواندن آن گام دوم , قرائت املا توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش آموزان گام سوم , تصحيح گروهي املاها و تهيه فهرست خطاهاي املايي گام چهارم , تمرينات متنوع با توجه به اولويت بندي اشكالات املايي استخراج شده.

گام اول , انتخاب متن :

در انتخاب متن املا به موارد زير توجه شود :

متن مورد نظر حاوي جمله باشد و از انتخاب كلمه به تنهايي خودداري شود.

كلمات سـازنـده جمـلات متـن از حـروفـي تشكيل شده باشند كه قبلاً تدريس شده اند.

كلمات خارج از متن كتاب هاي درسي , از 20 درصد كل كلمات بيشتر نباشد.

علاوه بر جملات موجود در كتاب هاي درسي , با استفاده از كلمات خوانده شده , جملات ديگري هم در نظر گرفته شوند .

در هر جلسه از كلماتي كه در جلسات قبلي براي دانش آموزان مشكل بوده اند نيز استفاده شود تا بتوان درجه پيشرفت شاگردان را اندازه گيري كرد.

گام دوم

معلم متن املا را از روي تابلو پاك كرده , پس از آماده شدن دانش آموزان , آن را با صدايي بلند و لحني شمرده و حداكثر تا دو بار قرائت مي كند . البته هنگام قرائت متن املا از خواندن كلمه به كلمه خودداري كرده , متن را به صورت گروههاي اسمي و فعلي يا جمله كامل قرائت مي كند تا دانش آموزان با بافت جمله و معناي آن آشنا شوند . متن املا را با سرعت مناسب تكرار مي كند تا كند نويسان هم , اشكالات خود را بر طرف نماند .

گام سوم

اين گام با مشاركت كامل دانش آموزان انجام مي شود و معلم بدون اشاره به نام آنان تك تك املا ها را بررسي و مشكلات را استخراج مي كند . به اين ترتيب كه معلم املاي اولين دانش آموز را در دست مي گيرد و به كمك دانش آموز كلمات ياد شده را رونويسي مي كند. سپس املاي دومين , سومين و .... در دست مي گيرد و به كمك همان دانش آموز يا دانش آموز ديگري , صورت صحيح غلط هاي املايي را روي تابلو ثبت مي كند . البته هر جا كه غلط ها تكراري بودند جلوي اولين مورد آن يك علامت ( مثلاً * ) مي زند . در پايان با شمردن غلط ها , اشكالات املايي دانش آموزان را اولويت بندي مي كند .

گام چهارم

در ايـن گام معلـم با توجه به مهمترين و پر تعداد ترين اشكالات املايي دانش آموزان با بكار گيري انواع تمرينات حرف نويسي و كلمه نويسي و همچنين تمرينات كلمه سازي و جمله سازي به تقويت توان نوشتاري دانش آموزان مي پردازد .

راههاي پيشنهادي براي تقويت املايي دانش آموزان ضعيف

با مطالعه اطلاعات جمع آوري شده در جلسه شوراي معلمان جهت تقويت املا با پيشنهادات متعدد همكاران مواجه شديم كه در ذيل فهرست وار آورده ايم .

دقت به مشق ( رونويسي ) و تصحيح غلط ها و رعايت خط زمينه

توجه به دست ورزي در دوره آمادگي

مطمئن شدن از شناخت حروف الفباي فارسي

بررسي دقيق تكليف شب در خانه

توجه بيشتر به دانش آموزان كند نويس

پرهيز از حركات اضافي موقع گفتن املا

استفاده از دانش آموزان ممتاز براي روخواني و تكرار و تمرين در كلاس

توجه به نوع نشستن

استفاده از كارت تند خواني

تركيب صامت و مصوت

اطمينان از تلفظ صحيح حروفات توسط دانش آموزان

تصحيح املا توسط خود دانش آموزان  و . . . .

كه قرار شد تعدادي از پيشنهادهاي همكاران در مورد دانش آموزاني كه در املا ضعيف هستند اجرا شود . از جمله آموزش حروفاتي كه دانش آموزان در آن اشكال دارند ( قبل از گفتن املا )  - يادداشت غلط هايي كه بيشتر دانش آموزان از آن دارند – دقت در مشق دانش آموزان .

چگونگي اجراي راه جديد

با دعوت از اولياي دانش آموزان مورد نظر قرار شد كه بصورت خصوصي در يك محل روزانه يك ساعت در ساعت مقرر در املا به آنان ( دانش آموزان ) تدريس شود . در مرحله اول حروف الفباي فارسي تدريس شد و در هر روز تعدادي از حروفاتي كه دانش آموزان در آن اشكال داشتند تدريس مي شد و آنان به كلمه سازي با آن حروف مي پرداختند . استفاده از جدول الفبا كتاب فارسي اول و كارت هاي تنـد خواني , تركيب صامت با مصوت كمك موثري در ياد گيري دانش آموزان مي كرد .

پس از يك هفته از كتاب فارسي دوم استفاده كرديم . در ابتدا قسمتي از درس ( يك پاراگراف ) قرائت مي شد و دانش آموزان با دقت به كتاب خود نگاه مي كردند , بعد آنها قسمت گفته شده را مي خواندند و غلط هاي را كه   مي خواندند در يك دفتري يادداشت مي گرديد و دفعات بعدي ابتدا غلط ها تكرار و تمرين مي شد ( خواندن و نوشتن ) .

 وقتي كه دانش آموزان در خواندن درس جديد مهارت كافي بدست مي آوردند . مرحله نوشتن آغاز مي گرديد . سعي    مي شد هنگام نوشتن متني , متن ها خوانده شده بعد نوشته شود . ين كار ادامه داشت و روز به روز پيشرفتي در وضعيت دانش آموزان مشاهده مي گرديد . طوري كه تا قبل از شروع كار با آنان , آنان در كلاس خويش زنگ املا بيش از سه چهار كلمه نمي توانستند بنويسند و به جرات مي توان گفت نمي دانستند چگونه بنويسند و چي بنويسند و بخش و صدا كشي براي آنان نا مفهوم بود . اما بعد از تدريس خصوصي  به مرور توانستند متن املاي دوم را همانند ساير دانش آموزان بنويسند و نمرات بالاتري بگيرند .

در ادامه با مشكل غلط نويسي كلماتي كه حروف عربي دارند ( ثـ ث - حـ ح  ط – ت – ذ- ضـ ض - ظ و .... ) مواجه شديم كه جهت غلبه بر اين مشكل سعي شد زير كلمات فوق خ كشيده شود و در دفتر نوشته شود و اين كلمات بيشتر قرائت و نوشته شود تا ملكه ذهن گردد .

خوشبختانه بعد از بيست جلسه دانش آموزان مشكل دار , طوري پيشرفت كردند كه معلم پايه دوم باورشان نمي شد كه اين دانش آموزان , همان دانش آموزان بيست روز پيش هستند . شركت در بحث هاي كلاس , پيشرفت در ساير نتيجه تقويت آنها در درس املا بود . جهت تشويق دانش آموزاني كه پيشرفت حاصل نموده اند مدير مدرسه جوايزي را به آنان داد . اولياي دانش آموزان هم خيلي خوشحال بودند و حتي يكي از اوليا كه بيسواد بود تصميم گرفت كه كلاس فشرده اي هم براي او جهت سواد آموزي بصورت خصوصي در نظر گرفته شود .

گرد آوري اطلاعات ( شواهد 2 )

از رفتار هاي دانش آموزان مورد نظر معلوم بود كه آنان پيشرفت قابل ملاحظه اي نموده اند . براي اينكه معلمان ديگر از روند كار و پيشرفت حاصله اطلاع پيدا كنند و در موقعيت هاي مناسب از اين روشها استفاده كنند , مدير مدرسه در جلسه شوراي معلمان گزارش از روند كار از اول تا حال را ارائه داد و نظر بنده را راجع به روش بكار برده شده براي حل ضعف املاي دانش آموزان مورد مطالعه جويا شد و بنده هم چندين مورد را ذكر كرده ام . از جمله :

1-  توجه ويژه به دانش آموزان ضعيف و كند نويس

2- استفاده از معلمان فعال و پر انرژي براي پايه اول جهت تكرار و تمرين بيشتر و ارائه ابتكارات ويژه

3-  رعايت مراحل گفتن املا از طرف همكاران كه مراحل قبلاً آورده شده است .

4-  ارتباط با اولياي دانش آموزان بخصوص دانش آموزان ضعيف .  تجديد نظر در روش هاي انجام گرفته و اعتبار بخشي آن

پس از اين كه روش هاي استفاده شده براي حل مسئله توسط بنده و مدير مدرسه تشريح شد , عده اي از همكاران انتقادات و پيشنهادات خويش را ارائه دادند از آن جمله :

بهتر است مدير ترتيبي اتخاذ نمايند كه با هماهنگي اولياي دانش آموزاني كه در درس املا نمرات متوسط و متوسط به پايين دارند در تعطيلات تابستاني كلاس تقويتي گذاشته شـود مخصوصـاً بـراي پـايـه اول كـه در پـايـه دوم بـا مشكل دانش آموزان مورد مطالعه ما مواجه نشوند.

تدريس خصوصي , براي همه دانش آموزان مقدور نيست.

بعضي از معلمان با روش تدريس املا ( مراحل گفتن املا ) آشنايي چنداني ندارند و مراحل آن را رعايت نمي كند.

¬جهت رسيدگي بهتر به دانش آموزان مشكل دار درسي مخصوصاً پايه اول تعداد آن ها در هر كلاس از بيست نفر تجاوز نكند.

پس از جمع بندي و رفع ايرادات و انتقادات وارده به اجراي روش پيشنهادي  روش هاي مذكور در جلسه گروههاي درسي پايه اول مطرح شد و در اين جلسه ابتدا روش هاي تدريس املا بر اساس روش تدريس پيشنهادي كتاب روش تدريس فارسي مراكز تربيت معلم بيان گرديد؛ سپس روش پيشنهادي ارائه گرديد.

اكثريت قريب به اتفاق معلمان از روش پيشنهادي استقبال كردند.

نتيجه گيري

اگر معلمان درس املا را همان طور كه جدي مي گيرند روش تدريس آن را نيز مطابق با روش تدريس ها ارائه شده در كتاب هاي مراكز تربيت معلم تدريس كنند, به نظر مي رشد دانش آموزان مشكلي در اين درس نخواهند داشت. گروههاي درسي نقش عمده اي در آشنايي و يادآوري روش تدريس املا را برعهده دارند. تا زماني كه دانش آموزان در مهارت خواندن پيشرفت نكرده اند  صحبت از املا و املا گفتن بي مفهوم خواهد بود . انتخاب معلمان پايه اول از بين معلمان فعال و پر انرژي كمك موثري به تقويت املا دانش آموزان از طريق تكرار و تمرين بيشتر ميسر مي شود مي نمايد. هر چه تعداد شاگردان يك كلاس مخصوصاً پايه اول كمتر باشد معلم مربوطه وقـت بيشتري بـراي رسيدگي به دانش آموزان ضعيف در املا خواهد داشت. كمك گرفتن از اوليا فقط براي تكرار و تمرين بيشتر مي تواند در تقويت املا موثر باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و ماخذ

1-دکتربهمن زندی .روش تدریس زبان فارسی.انتشارات سمت 1380

2-روش تدريس فارسي , ويژه دانشجويان مراكز تربيت معلم

3-مجله رشد آموزش ابتدايي ماههاي دي و بهمن 1394

4-دفتر شوراي معلمان آموزشگاه شاهد شهید رحیمی يك سال 1394

                                                                                             

آزمون 2

آزمون 2 :

درس ریاضی :الگوها

1-رابطه بین الگوهای زیرراپیدا کنید وادامه دهید.

شماره ی شکل :              1        2         3        4         5

تعداددایره ها :                2         4         6   ........       ......

 

شماره ی شکل :              1            2            3            4          5               6

تعداددایره ها :                 1            3            6    ............      .......     ...........

 

2-درهریک ازالگوهای زیراعداد دهم  .  بیستم  .  سی ام الگورا بنویسید.

      ......... 81 و27 و9 و3  :الف        ......و19 و14 و9 و4 :ب       ....و12و9و6و3 :ج

 

 

3-اعداد بیستم وسی ام ازالگوی مثلثی رابه دست آورید.

 

 

4-اعداد بیست وپنجم وچهلم از الگوی مربعی را به دست آورید.

 

 

5-مجموع عدد صدم  وعدد نودم از الگوی مثلثی رابه دست آورید.

 

 

6-کدام یک ازعددهای زیرمربوط به الگوی مربعی هستند.

                                                                    144  و 92 و81 و72 و43 و49 و32 و14

 

    آزمون 2

درس دوم علوم :  مواد تغییر می کند

 

1-درچرخه ی آب همه تغییرات.................هستند .

 

2-درتغییر...............جنس موادعوض می شود.

 

3-با  زنگ  زدن آهن استحکام (مقاومت) آن ............... می شود.

 

4-تنها ماده ای که  در طبیعت هرسه حالت ماده را دارد..............است .

 

5- تغییرفیزیکی و تغییرشیمیایی را تعریف کنید.

 

 

6- جاهای خالی را باکلمات مناسب پرکنید.

 

الف – درست کردن ماست ... .................وسوختن چوب  .........................

 

 

ب-  حل شدن قند درآب.......................... و ذوب شدن قند ..........................

 

 

 

 

 

آزمون 2 :

فارسی : درس دوم

 

1-معنی کلمات زیر را بنویسید.

 

فضل:...............      بحر:..............  ....    لیل:..................            نهار:...................

 

خودبینی:....    ....      خالق:..............          ملایم:.................             بر:...............

 

2-مفهوم بیت*فضل خدای راکه تواندشمارکرد/ یاکیست آن که شکریکی از هزارکرد* چیست ؟

 

 

3-مفهوم بیت *توحیدگوی اونه بنی آدم اندوبس /هربلبلی که زمزمه برشاخه سارکرد* چیست ؟

 

 

4-حکایت *درخت گردکان*باکدام ضرب المثل زیرارتباط دارد.

 

الف- عقلش به چشمش است .                    ب-مرغ همسایه غاز است .

 

 

5-درذهن خوددرباره ی *گریه ی ابر وخنده ی چمن *تصویرسازی کنیدوآن رادریک بند بنویسید.

 

 

 

 

 

آزمون2 :

اجتماعی درس :احساسات ما

1-برخی ازاحساسات ما ................  وبرخی  ..................هستند.

 

2-احساس  .......  یک احساس ناخوشایند  وطبیعی است.

 

3-ترس ازحیوانات درنده وترس ازبلندی ..............   هستندند .

 

4-ترس های .............به طوردایمی ومدت طولانی فکرمارا مشغول می کنند.و

مشکلاتی برای مابه وجودمی آورند.

 

5-احساسات خوشایندوناخوشایند چه تاثیری درمادارند؟

 

6-چهارمورداحساس خوشایند مثال بزنید.

 

7-چهارمورد احساس ناخوشایند مثال بزنید.

 

8-آیا کسی پیدامی شودکه درزندگی خوداحساس غم نکرده باشد ؟ چرا ؟

 

9-احساس ترس چندنوع است ؟ نام ببرید.

 

10-آیاکسی که ترس بجاداردترسو است ؟ چرا؟

 

 

 

آزمون 2:

 

هدیه درس2 :تنها او

 

1-همه نیازهای  دانه برای رشدازپیش ............ودر.................آفریده شده است .

 

.2-نظم وهماهنگی که درجهان اطراف ما وجود دارد. نشانه ی چیست ؟

 

 

3-اگرفاصله ی زمین تا خورشیدکم یازیادشودچه اتفاقی می افتد ؟

 

 

4-اگردو یاچندخداجهان راادارهمی کرد. چه اتفاقی می افتاد ؟

 

 

5-درکدام قسمت سوره ی توحید به یکتایی خداوند اشاره شده است ؟

 

 

6-درکدام بخش نماز.یکتایی خداوند رابه زبان می آوریم ؟

 

 

7-کدام قسمت اذان به یکتایی خداوند اشاره می کند ؟

 

 

 

آزمون ها

                                   بسم الله الرحمن الرحیم

 

آزمون اجتماعی :

درس اول

1-مهمترین ارتبات انسان هابایکدیگرچیست؟

 

2-واژهای زیر راتعریف کنید:

 1-حریم شخصی :

2-ارتبات غیرکلامی کلامی :

 

3-مادرهنگام نوزادی وکودکی باچه کسانی ارتبات داریم؟

 

4-هر گفتگو چندطرف دارد؟ نام ببرید.

 

5-وفتی یادیگران صحبت می کنیم لازم است به چه نکاتی توجه کنیم؟

 

6-ما می توانیم با رفتاروحالت های صورت خودچه چیزهایی رانشان دهیم؟

7-مهم ترین راه ارتبات انسان هابا بکدیگر...............است.

8-وقتی بادیگران صحبت می کنیم لازم است ازکلمات .................استفاده کنیم.

9-انسان ها هنگامی احساس تنهایی می کنندکه ....................نداشته باشند.

 

 

 

 

 

آزمون هدیه:درس اول

 

1-کتاب روشن بخش مسلمانان...............نام دارد.

2- به فرموده ی حضرت علی (ع)................دریایی است که هیچ گاه خشک نمی شود.

3-اولین سوره درقرآن سوره ی .............نام دارد.

4- نیکوکاران کسانی هستند که ..........خود را  فرو می برندو................دیگران رامی بخشند.

5-هرگز نیکی وبدی ...........نیست.  ...................رابانیکی برطرف کن.

6-خداونددرقرآن چه موضوعاتی رابرای مسلمانان بیان کرده است؟

 

7- آیه ی (واقم الصلاه لذکری )نشان گرکدام موضوع *شاخه گل* درقرآن است ؟

 

8- امام علی (ع) درباره ی قرآن چه فرموده اند ؟

 

9-چند سوره ازقرآن نام ببرید که اسم میوه باشد ؟

 

10-چندسوره از قرآن نام ببریدکه نام پیامبران خدا باشد ؟

11- سوره هایی راکه به نام جانوران است.رانام ببرید ؟

12- جاهای خالی راباکلمات مناسب پرکنید.

الف-سوره ای به نام یکی ازقسمت های نماز.......................  ب- اولین سوره..................

 ج- بلندترین سوره................د- آخرین سوره ............

 

 

 

 

 

 

آزمون های فارسی :درس دول

 

1-    معنی کلمه های زیررابنویسید.

هستی........  بیم.........مونس.........روان.........عظیم.........شکوه.........عالم.......عالم......

 

 

2-    مخالف کلمه های زیررا بنویسید.

زشت.......خواب......گرما.......خار.....بلند......پنهان.....باخت......روشن.....شکست.......باز....

 

 

3-    صدای زنبور رادرذهنتان مجسم کنیدویک بنددرباره اش بنویسید.

 

 

4-دربیت *گل بخندیدبرسرگل بوته ها / پرکندبوی خوش گل باغ رامنظوراز*خنده ی گل* چیست؟

 

 

5-دربیت *ای همه هستی زتوپیداشده / خاک ضعیف ازتوتواناشده .منظوراز*خاک ضعیف*چیست؟

 

 

6-بیت *ازپی توست این همه امیدوبیم / هم توببخشای وببخش ای کریم.  چندجمله دارد؟

 

 

 

 

 

آزمون های علوم :

درس اول:

 

1-کاوش به روش علمی با............... شروع می شود.

 

2-آخرین مرحله درکاوش علمی................ است.

 

3-پاسخ احتمالی به پرسش های مطرح شده را..............  می گویند.

 

4-فرضیه و نظریه را تعریف کنید.

 

5-کلمات احتمالا.به نظرمن درمرحله ی ..........کاوش علمی استفاده می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آزمون های ریاضی :

درس اول:

1-عدد 50700200از..........تاده میلیون تایی و7تا............و2تا............ساخته شده است.

 

2-عدد 32000000از3200تا.......................تشکیل شده است .

 

3-20تا چک پول 100000ریالی می شود.....................ریال.

 

4-.............چک چول1000000 ریالی صد میلیون ریال.

 

5-    اگرعدد 13420 رادر10000ضرب کنیم .ارزش رقم های 1و4 چه خواهد شد.

 

6-    به عدد بنویسید.

 

الف-سه میلیاردوسی هزارو سیزده.

ب-نه میلیون بیست وهشت .

ج -پنجاه میلیاردوپنجاه میلیون وپنج .

د-دو میلیارد ودو میلیون دو

 

7-به حروف بنویسید.

الف- 2100350030

ب-900802001

ج-7010002008

د-60000500003

آزمون هدیه وعلوم (زمین شناسی)پنجم

 

 

آزمون هدیه پنجم:

 

1-«حَسْبُنَا اللّهُ وَنِعْمَ الْوَكِیلُ» پشت و پناه ما خداست و چه پشت و پناه خوب!»

سوره......آیه........می باشد.

الف) سوره آل عمران آیه 30                                  ب)آل عمران آیه 173                       ج) زلزال آیه 173                                   د) سوره مریم آیه 30

 

 

2- یوسف.................فرزند حضرت یعقوب بود.

الف)کوچک ترین                                                    ب)مهربان ترین                                ج) بزرگ ترین                                        د) پرفروغ ترین

 

 

3- برادران یوسف چه چیزی را فقط برای خود می دانستند؟

الف)پیامبری                                                        ب)کار و چراندین گوسفندان              ج)به دست آوردن مقام                          د))مهر محبت پدر

 

 

4- توحید یعنی چه؟

 

 

5-کداپیامبر در گهواره سخن می گفت؟

 

6- کلمه پارسا یعنی..........می باشد.

 

7- مژده آمدن پیامبری بعد از حضرت عیسی (ع) به نام احمد در کدام قسمت قران آمده است؟

 

 

8- حبشه نام سرزمینی بود که پادشاه آن ............ نام داشت.

 

9-سرپرست مسلمانان در حبشه............بود.

 

10- نجاشی پیرو دین ............ بود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آزمون علوم پنجم:

 

 

1-سنگ ها به چند دسته تقسیم می شوند؟

 

2-به اعتقاد زمین شناسان، کتاب تاریخ زمین چیست؟

 

3- فسیل چیست؟

 

4-زمین شناسان در مطالعه ی سنگ  های رسوبی در چه زمینه هایی اطلاعات به دست می آورند؟

 

5- از کدام قسمت بدن موجودات، فسیل تشکیل نمی شود؟

 

6-دانشمندان دریافتند که فاصله ی قلره هاباگذشت زمان...........

 

7- با پیدایش........زندگی بر روی خشکی آغاز شد.

 

8-زندگی در ...... شروع شده است.

 

9- دایناسورها جزو کدام گروه از جانوران هستند؟

 

10- ابتدا موجوداتی که بدنشان........... داشت در دریا پیدا شدند.

 

11- آیا از حشرات و کرم ها فسیل تشکیل می شود؟

 

12-تفاوت سنگ های رسوبی با دیگر  سنگ ها در ......... بودن آن ها می باشد.

 

13-آخرین مهردار ها..........می باشد.

 

14- اولین مهره دارانی که در دریا فراوان شدند..........بودند.

 

15- پیدا شدن فسیل های زیر نشان دهنده ی وجود چه چیزی می باشد؟

 

الف) صدف(.......................)   

                                          

  ب)برگ درخت خرما(......................................)

 

ج ماهی در   بالای کوه (...........................................................)

 

 

 

پند

کلاق وطوطی هردو زشت آفریده شدند.طوطی اعتراض کردوزیباشد.اماکلاغ راضی بودبه رضای خدا.

نتیجه: امروزطوطی درقفس است.وکلاغ آراد....

پیامبراعظم صلی الله واله

وضو راکامل بگیرتاهمچوابرازصراط عبورکنی.

باصدای آشکارسلام کن تاخیروبرکت خانه ات افزون شود.

وزیادصدقه ی پنهانی بده که این کارخشم پروردگارت رافرونشاند.

معلم یعنی سوختن وساختن

این یعنی ایمان:

کودک یک ساله ای راتصورکنید.رمانی که شمااورابه هواپرتاب می کنید.اومی خنددچراکه می داندشمااوراخواهی گرفت.

 

 

این یعنی اعتماد:هرشب مابه رختخواب می رویم.ماهیچ اطمینانی نداردم که فردازنده برمی خیزیم.

بااین حال ساعت رابرای فرداکوک می کنیم.

 

 

مقایسه تعطیلات ایران وجهان

مقایسه تعطیلات ایران باچند کشورجهان:

 

این کشورها به تعطیلات خود اهمیت می دهند

 

چین، هنگ کنگ

برای کارگران چینی، علاوه بر تعطیلات آخر هفته، در طول سال روزهای دیگری همچون روز سال نو، جشنواره بهار، روز کارگر و روز ملی نیز به عنوان روزهای تعطیل محاسبه می شود. در بین کارگران آنهایی که در شرکت های چندملیتی مشغول به کار هستند علاوه بر روزهای گفته شده از تعطیلات کریسمس نیز بهره می برند. تعطیلات سالیانه نیز که بین یک تا دو هفته است معمولا به صورت توافقی میان کارگران و کارفرمایان تعیین می شود. اینگونه تعطیلات که جمعا 16 روز هستند چین را به عنوان یکی از اولین کشورها با تع طیلی زیاد معرفی می کنند.

 

مصر

 

21 روز تعطیلی برای شغل های رسمی، 16 روز تعطیلات عمومی در طول سال و دو روز تعطیلات آخر هفته، مجموع تعطیلات ثابت و متغیر را در مصر تشکیل می دهند. در صورت همزمانی تعطیلات عمومی با تعطیلات آخر هفته، این روزها در هفته آتی کارمندان دولتی محاسبه می شود. شرکت های خصوصی نیز تعطیلات آخر هفته را نیز جزو روزهای تعطیل عمومی خود در نظر می یرند. از این رو این روزها در زمره تعطیلات سالیانه کارمندان قرار گرفته و باعث کاهش آن می شوند.

 

هند

 

تعطیلات سالیانه به صورت میانگین برای کارمندان شرکت های خصوصی بین 15 تا 20 روز است. شلوغ ترین فصل مسافرت برای شهروندان هندی، تعطیلات تابستانی مدارس در ماه ژوئن است که در آن بسیاری از خانواده ها به سفرها و تفریح های متعدد می پردازند.

 

 

 

اندونزی

 

جشن عید فطر در آخرین روز ماه مبارک رمضان یکی از برجسته ترین اعیاد و تعطیلات اندونزی محسوب می شود. در اینر وز که در زبان محلی لباران نامیده می شود، بسیاری از کلان شهرنشینان به ویژه مسلمانان به زادگاه های خود که اغلب مناطق روستایی هستند، بازمی گردند. دولت نیز معمولا تعطیلاتی یک هفته ای (پنج روزه) را برای بهره گیری کامل شهروندان از عید درنظر می گیرد.

 

تایلند

 

مرخصی سالانه کارمندان تایلندی 40 روز است که 10 روز آن را تعطیلات 10 روز را مرخصی های استحقاقی و 20 روز را مرخصی های استعلاجی تشکیل می دهند. علاوه بر مرخصی سالانه، 13 روز نیز به هعنوان تعطیلات مذهبی و ملی به جمع ایام غیرکاری شهروندان تایلندی اضافه می شود.

 

مراکش

 

بیشتر روزهای تعطیل به دو یا سه هفته ماه اوت مربوط است که معمولا صرف تفریح در کنار سواحل اقیانوسی و مدیترانه ای این کشور می شود. در این بین شاید خانواده هایی با سطح درآمد متوسط به دیگر مناطق کشور مسافرت کنند.

 

 

 

مالزی

 

کارمندان این کشور معمولا از 14 تا 24 روز مرخصی سالیانه و از 30 روز مرخصی پزشکی بهره می برند. اکثر این تعطیلی ها یا به نوعی مرخصی ها، در پایان یا آغاز سال که مصادف با جشن ها و مراسم سنتی و تعطیلات رسمی همچون عید مبارک، کریمس، سال نو چینی و دیپاوالی است، گرفته می شوند. فصل تعطیلات مالزی معمولا از ماه نوامبر آغاز و تا فوریه سال بعد ادامه دارد.

 

شیلی

 

تعطیلات عمومی شیلی 13 روز است. برخی از این تعطیلت که در روزهای کاری قرار می گیرند، معمولا به یکشنبه ها نزدیک می شوند تا به این وسیله کارمندان از سه روز تعطیلی استفاده کنند. اکثر رویدادهای فرهنگی و سنتی شیلی رابطه اهی نزدیک با جشن روز استقلال این کشور دارد؛ جشنی که هرساله در هجدهم ماه سپتامبر برگزار می شود.

 

ترکیه

 

تابستان مهم ترین زمان برای تعطیلات در ترکیه است. تعطیلات مذهبی نیز یکی دیگر از ایام تعطیل ترکیه محسوب می شوند. دو جشنواره مذهبی و سه روز تعطیلات ملی ازجمله روزهای غیرکاری این کشور هستند که شمار ایام تعطیل ترکیه را به 13 روز می رسانند.

 

 

تعطیلات را جدی بگیریم

 

هومن نجفی کارشناس گردشگری معتقد است، وجود تعطیلات می تواند به چرخه اقتصادی کمک کند و بازدهی کاری کارمندان را بالا ببرد: «در خیلی از کشورها، اول تابستان پول اضافه ای به کارمندان می دهند تا حتما به سفر بروند و در بعضی از کشورها سفر رفتن برای کارمندان اجباری است. زیرا معتقدند سفر در بازپروری روحیه شهروندانشان تاثیر زیادی دارد». در عین حال نجفی معتقد است در ایران هم ادارات، اقداماتی برای ترغیب کارمندان خود برای رفتن به سفر انجام داده اند. در اختیار گذاشتن هتل ها و ویلاها از سوی وزارتخانه ها و شهرداری از این نوع اقدامات مثبت محسوب می شود.

 

مساله دیگری که در ایران به صورت عرف درآمده و باعث می شود مسافران فکر کنند در حقشان اجحاف شده و میل کمتری به سفر داشته باشند، عرف غلطی است که در بین شهرهای میزبان جا افتاده است. نجفی در این باره می گوید: «به طور مثال صاحبخانه ای در قشم با یک شهر شمالی خانه ای را که در ایام غیر تعطیل 40 هزار تومان اجاره می داده، حالا 250 هزار تومان اجاره می دهد و هر سال عید هم قیمت آن را بالا می برد و در جواب مسافر هم می گوید، سال پیش قیمت پایین تر بوده و امسال باید حتما گرانتر باشد.

 

چند روز تعطیل هستیم؟

 

هرچند از اول فروردین ماه سال جاری تا 29 اسفند ماه تنها 21 روز تعطیل رسمی وجود دارد اما محاسبه روزهای جمعه و تعطیلات اداری روزهای پنجشنبه و آنچه در روال معمول روزهای بین دو تعطیلی نام برده می شود، نشان می دهد میزان تعطیلات اداری سال جاری به نسبت کل روزهای سال بیش از یک سوم روزهای سال را تشکیل می دهد. روزهای چهاردهم و پانزدهم خرداد ماه که تعطیل رسمی هستند به ترتیب یکشنبه و دوشنبه اند و چون شنبه بین التعطیلین است، عملا تعطیل خواهد شد. همچنین یکشنبه و دوشنبه یبست و نهم و سی ام مرداد ماه نیز با همین وضعیت مواجه اند. سه شنبه دهم بهمن ماه تعطیل رسمی است. چهارشنبه روز کاری و پنجشنبه و جمعه نیز روز تعطیل محاسبه می شوند، بنابراین در روال اداری کشور روز چهارشنبه نیز تعطیل خواهد بود. همچنین یکشنبه بیست و دومن بهمن ماه تعطیل رسمی است که روز شنبه قبل از آن بین دو تعطیلی قرار می گیرد. امسال سال کبیسه است و اسفندماه 30 روزه است.

 

در حالی که بیست و نهم اسفندماه سه شنبه و روز تعطیل رسمی است و چهارشنبه سی ام اسفندماه بین تعطیلی روز اول فروردین ماه و آخرین روز تعطیل سال است. با احتساب این روزها 130 روز تعطیل در سال 91 وجود دارد که 35 درصد کل 366 روز این سال را تشکیل می دهد. این اعداد و ارقام ممکن است ما را شوکه کند و با خود بگوییم، ایران با این حساب تعطیل ترین کشور دنیاست اما با مقداری تحقیق در مورد تعطیلی سایر کشورها به آمار جالبی می رسیم. به طور مثال در سال 2012 در کشور چین 18 روز تعطیلات رسمی و 104 روز تعطیلات آخر هفته است که بالغ بر 122 روز می شود یا در کشور ژاپن در سال 2012 تعطیلات رسمی بالغ بر 23 روز بوده و با تعطیلات آخر هفته بالغ بر 127 روز می شود و در  آلمان کل تعطیلات بالغ بر 121 روز می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعطیلات آخر هفته در ایران

 

در ايران مجموع تعطيلات مذهبي، ملي و انقلابي ۲۵ روز است (به غير از موارد استثنايی مربوط به گردش سال قمري و ۳۵۴ روزه بودن این سال) كه با در نظر گرفتن ۵۲ روز جمعه، مجموع تعطيلات رسمي در كشورمان ۷۷ روز است. اگر روزهاي پنج‌شنبه را به‌صورت نيمه تعطيل در نظر بگيريم، تعداد كل روزهاي تعطيل به ۱۰۳ روز مي‌رسد. تعطيلات آخر هفته در بسياري از كشورهاي جهان به‌صورت دو روز تعطيلات رسمي است، ولي در ايران به لحاظ رسمي فقط يك روز در هفته تعطيلات رسمي دارد با اين ملاحظه تعداد روزهاي تعطيلات رسمي در ايران از بسياري از كشورهاي جهان كمتر است. كم بودن نسبي تعطيلات در ايران و تمركز آن در ايام خاص سال به تقاضاي شديد مسافرت در آن ايام منجر شده كه امكانات محدود گردشگري و تمركز گردشگران در مناطق خاصي از كشور و وضعیت نامناسب جاده‌ها و حمل‌ونقل شهری مشکلات جدی را به وجود آورده است. از طرفی تعطیلات کوتاه آخر هفته به این دلیل که زمان کوتاهی است، بیشتر تقاضای گردشگری داخلی را تقویت می‌کند و عموما افراد متقاضی سفر به شهرهایی در اطراف شهرهای بزرگ هستند و این افراد می‌توانند منشا تقاضا برای بسیاری از کالاها و خدمات باشند، بنابراین، افزایش تعطیلات می‌تواند منجر به افزایش نرخ رشد اقتصادی شود. معمولا در همه جای دنیا تعطیلات دو روز در هفته است و از طرفی هم کم‌کردن تعطیلات رسمی به این دلیل که یک مهر نهادین و جامعه‌شناختی خورده‌اند کار آسانی نیست.

 

تعطیلات آخر هفته در جهان

در اکثر کشورهای غربی روزهای کاری از دوشنبه تا جمعه هستند و آخر هفته شامل روزهای شنبه و یکشنبه می‌شود. در فرهنگ مسیحیت یکشنبه «روز خدا» و روز عبادت و استراحت است. در فرهنگ یهودی شنبه روز« سبت» نامیده می‌شود و از غروب جمعه آغاز می‌شود و تا شنبه شب ادامه دارد. در فرهنگ اسلامی جمعه روز عبادت است و بنابراین در اکثر کشورهای مسلمان روزهای پنج‌شنبه و جمعه یا جمعه و شنبه آخر هفته محسوب می‌شود، اما اخیرا در بسیاری از کشورهای مسلمان به‌جای تعطیلات پنج‌شنبه- جمعه، تعطیلات جمعه-شنبه یا شنبه-یکشنبه پذیرفته شده است.در سال 1908 برای نخستین بار پنج روز کاری در ایالات‌متحده توسط کارخانه نخ‌ریسی نیوانگلند ایجاد شد تا به کارگران یهودی امکان شرکت در مراسم سبت داده شود. در سال 1926 هنری فورد کارخانه‌های خودروسازی خود را در کل روزهای شنبه و یکشنبه تعطیل کرد. در سال 1929 اتحادیه کارگری کارکنان صنعت پوشاک ایالات‌متحده اولین اتحادیه کارگری بود که درخواست پنج روز کاری را ارائه کرد و با درخواست آن موافقت شد. پس از آن به تدریج پنج روز کاری در دیگر صنایع ایالات‌متحده پذیرفته شد، اما به‌طور رسمی در سال 1940 بود که تعطیلات آخر هفته دو روزه در سراسر آمریکا به اجرا درآمد. در آن سال براساس «قانون استانداردهای منصفانه کار» حداکثر 40 ساعت کار هفتگی به اجرا درآمد و دو روز تعطیل اعلام شد.

 

تعطیلات در کشورهای اسلامی(1):

مالزی

در مالزی دو نوع تعطیلات عمومی وجود دارد؛ تعطیلات ملی و تعطیلات ایالتی. اکثر سازمان‌های دولتی و خصوصی در تعطیلات ملی، تعطیل هستند. تعطیلات ایالتی فقط در ایالت‌های خاص به اجرا درمی‌آید. علاوه‌بر این در اکثر نقاط مالزی ادارات دولتی در روزهای شنبه و یکشنبه هر هفته تعطیل هستند؛ اما در ایالت‌های کداح، کلانتان، جوهور و ترنگانو ادارات دولتی در روزهای جمعه و شنبه هر هفته تعطیل هستند.  مالزی یکی از کشورهایی است که بیشترین تعطیلات عمومی جهان را دارد و در میان 10کشوری که بیشترین تعطیلات را دارند، پس از تایلند، اندونزی، هند و هنگ‌کنگ در جایگاه هفتم قرار گرفته است. برخی از تعطیلات عمومی در مالزی، تعطیلات فدرال هستند و برخی دیگر توسط ایالت‌های خاص در نظر گرفته می‌شوند. فستیوال‌هایی نیز توسط گروه‌های خاص نژادی یا مذهبی برگزار می‌شوند، اما تعطیلات عمومی محسوب نمی‌شوند. اصلی‌ترین روز مقدس هر مذهب عمده در این کشور تعطیلی عمومی است.

 

ترکیه

در ترکیه ساعات کاری در هر روز 9 ساعت است که نسبت به آمار جهانی زیاد است. در این کشور به جای 40 ساعت در هفته که در اغلب کشورها مرسوم است، 45 ساعت در هفته کار انجام می‌شود، به همین دلیل از کارفرمایان خواسته می‌شود که 1.5 برابر دستمزد ساعتی کارکنان به آنها دستمزد پرداخت شود. در ترکیه با دستور آتاتورک تعطیلی هفتگی از روز جمعه به روزهای شنبه و یکشنبه تغییر کرد. اما روز جمعه نیز در واقع کار نصف روز است و به کارکنان و افراد زمان عبادت داده می‌شود.در مجموع تعطیلات سالانه ترکیه به سه بخش تقسیم می‌شوند: تعطیلات رسمی، تعطیلات ملی و تعطیلات مذهبی.

 

عربستان افغانستان یمن و  برونئی

دو سال پیش عربستان سعودی برای آنکه روزهای کاری خود را با روزهای کاری کشورهای غیر مسلمان هماهنگ کند و درنتیجه از نظر اقتصادی بازدهی بهتری داشته باشد، روزهای تعطیل آخر هفته خود را تغییر می‌داد.تاکنون در این کشور روزهای پنج‌شنبه و جمعه تعطیل بود که روز جمعه در کشورهای مسلمان روز برگزاری نماز جمعه است و باید تعطیل باشد.در چنین حالتی شرکت‌های فعال در عربستان سعودی تنها سه روز کاری مشترک با کشورهای غربی غیر مسلمان در هفته داشتند. بانک جهانی در گزارشی در همین باره اعلام کرده بود اینکه فعالان اقتصادی در عربستان فقط سه روزی کاری مشترک با کشورهای غربی دارند، باعث از دست رفتن فرصت‌های تجاری و بازرگانی زیادی برای فعالان اقتصادی و سرمایه‌داران عربستانی شده است.از همین رو، مسوولان عربستان اکنون تصمیم گرفتند روزهای تعطیل آخر هفته را به جمعه وشنبه تغییر دهند تا در این حالت روزهای کاری مشترک در این کشور با کشورهای غیر مسلمان به چهار روز برسد.هدف اصلی این تغییر و تحول، کمک به بازار مالی عربستان سعودی اعلام شده بود؛ زیرا سرمایه اولیه یا ارزش اسمی سهام شرکت‌های ثبت شده در بورس ریاض بالغ بر 400 میلیارد دلار است.مشکلی که این بورس داشت این بود که سرمایه‌گذاران غیر مقیم یعنی سرمایه‌گذارانی که در عربستان سعودی ساکن نبودند حق سرمایه‌گذاری در آن را نداشتند.اما مسوولان عربستانی می‌خواستند با ایجاد اصلاحاتی به سرمایه‌گذاران غیر مقیم نیز اجازه سرمایه‌گذاری در بورس بدهند و تغییر روزهای تعطیل آخر هفته نیز با همین هدف صورت گرفته است.عربستان یکی از آخرین کشورهای حوزه خلیج فارس بود که در هفته کاری خود هیچ گونه تغییری تاکنون ایجاد نکرده بود.امروز تنها دو کشور مسلمان یعنی یمن و افغانستان روزهای تعطیل آخر هفته در آنها همچنان پنج‌شنبه و جمعه است.کشور برونئی نیز دو روز جداگانه یعنی جمعه و یکشنبه را روز تعطیل اعلام کرده است.

 

در دیگر کشورها

آمریکا

تعطیلات رسمی در ایالات‌متحده برای سازمان‌های دولتی اعم از سازمان‌های فدرال، ایالتی یا دولت‌های محلی اجباری نیست. در واقع در هیچ‌یک از تعطیلات رسمی همه کسب‌و‌کارها تعطیل نیستند. تعطیلات فدرال فقط برای برخی کسب‌و‌کارهای خاص (مانند بانک‌های فدرال) و واشنگتن دی‌سی درنظر گرفته می‌شوند. تعطیلات دیگر توسط ایالت‌ها تعیین می‌شود و اغلب ایالت‌ها به حوزه‌های قضایی محلی (شامل شهرها، روستاها و...) اجازه می‌دهند تعطیلات محلی خود را داشته باشند. در نتیجه، تعطیلات هرگز در سطح فدرال کنترل نمی‌شود و قانون فدرال باز بودن کسب‌و‌کارها را کنترل نمی‌کند. اما برخی ایالت‌ها فعالیت برخی کسب‌و‌کارها را در روزهای تعطیل محدود می‌کنند. براساس قانون «یکپارچه کردن تعطیلات دوشنبه» که در سال 1968 تصویب و در سال 1971 اجرایی شد، تعطیلات رسمی باید در روزهای دوشنبه باشد، البته تعطیلات روز سال نو، روز استقلال، روز سرباز، روز شکرگزاری و کریسمس شامل این قانون نمی‌شود.

 

سوئد

تعطیلات کشور سوئد را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد: تعطیلات رسمی و تعطیلات غیررسمی یا دفکتو.تعطیلات رسمی در سوئد با لوایحی که در پارلمان به تصویب می‌رسند تعیین می‌شود. تعطیلات رسمی سوئد را می‌توان به دو بخش تعطیلات دین مسیح و تعطیلات غیردینی تقسیم کرد.تعطیلات دینی سوئد شامل تعطیلات کریسمس، تعطیلی 6 ژانویه به مناسبت اپیفانی یا همان ظهور حضرت مسیح، عید پاک، روز معراج حضرت مسیح، عید گلریزان (هفتمین یکشنبه پس از عید پاک) و روز همه مقدسان (اول نوامبر) است.تعطیلات غیردینی سوئد شامل این روزها است: روز سال نو، روزکارگر، روز ملی و روز وسط تابستان. علاوه بر اینها، همه روزهای یکشنبه جزو تعطیلات رسمی سوئد محسوب می‌شوند اما اهمیت آنها به اندازه تعطیلات اصلی نیست. خود نام یکشنبه‌ها هم از تقویم‌های مذهبی استخراج شده و باید جزو تعطیلات دین مسیح محسوب شود. یکشنبه پاک و عید گلریزان همیشه مصادف با روز یکشنبه‌ است اما بیشتر به‌عنوان تعطیلات اصلی تلقی می‌شود و نه به‌عنوان تعطیلی عادی یکشنبه‌ها. وقتی که پارلمان سوئد یا به اصطلاح ریکسداگ ساعات کاری در هر هفته را به 40 ساعت کاهش داد، در واقع همه روزهای شنبه هم به تعطیلات دولتی تبدیل شدند که غیررسمی هستند اما در عمل تعطیلند..با تعمق در علل و فلسفه تعطیل عمومی از دیرباز تاکنون سه‌دلیل اصلی را می‌توان برای تعطیلات شناسایی کرد:

 

 انجام آداب و سنن و مراسم ملی و مذهبی (مانند نوروز و سیزده به‌در و اعیاد فطر و قربان)

 بزرگداشت شخص یا واقعه مهمی (مانند سالگرد شهادت و ولادت ائمه و روزهای ملی)

 فراغت از کار برای استراحت و تفریح (مانند تعطیلات آخرهفته و تعطیلات زمستانی و تابستانی)

 

راهکار

حل این مشکل نیاز به رعایت چند اصل اساسی دارد:

1- بررسی همه‌جانبه 2- دوراندیشی 3- جهانی فکر کردن و ملی عمل نمودن 4- شجاعت. با در نظر گرفتن این اصول، ابتدا باید نگاهی به تعطیلات در گذر تاریخ چند هزار ساله خود داشته باشیم، سپس جایگاه تعطیلات در جهان امروز را بشناسیم و تعریف جدیدی از جایگاه تعطیلات در آینده کشور و نقش آن در اقتصاد و رفاه اجتماعی ارائه کنیم. اگر به این شیوه عمل کنیم، حتی می‌توانیم تعریف جدیدتر و کامل‌تری از مفهوم تعطیلات به جهان ارائه دهیم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* تعطیلات در جهان (2):

 

بررسی تعطیلات سالانه در نقاط مختلف جهان نشان می دهد كه هم تعطیلات زیاد(بالاتر از 18 روز) و هم تعطیلات كم(كمتر از 6 روز) سهم بسیار كمی در تقویم سالانه كشورهای جهان را به خود اختصاص داده است. اكثر كشورهای پیشرفته جهان ترجیح می دهند راهی میانه را انتخاب كنند. 10 قدرت اقتصادی برتر جهان یعنی: ایالات متحده آمریكا، ژاپن، چین، آلمان، فرانسه، بریتانیا، ایتالیا، برزیل، اسپانیا و كانادا به ترتیب: 10، 15، 7، 9، 12،8،13، 10،9 و 11 روز تعطیلات رسمی در تقویم خود دارند. عام ترین تعطیلات در تقویم های رسمی 11 روزه و 9 روزه است كه روی هم حدود 26 درصد كشورهای جهان را به خود اختصاص می دهند. در زیر كشورهای جهان را بر اساس تعداد روزهای تعطیل رسمی در تقویم سالانه مشاهده می كنید:

 

25روز: در این گروه تنها ایران قرار دارد.

 

24روز: سریلانكا در جنوب شرق آسیا.

 

20روز: نپال در شمال آسیا.

 

19روز: پورتوریكو و لبنان.

 

18روز: سن مارینو، جزایر ویرجین(ایالات متحده امریكا) و كلمبیا.

 

17روز: جزایر فارو و كامبوج.

 

15روز: بوركینا فاسو، تانزانیا، آنگولا، هائیتی، فنلاند، ژاپن، لیختن اشتاین، سنت مارتین و اسلواكی.

 

14روز: بلغارستان، كامرون، شیلی، كرواسی، جزایرگوادلوپ، موریس، جزیره مالت، آنتیل هلند، جزایرماریانا، پرتغال، سنگال، سوریه، توگو، توباگو، اروگوئه، آندورا و قبرس.

 

13روز: چك، كره شمالی، دانمارك، اكوادور، اریتره، پلینزی فرانسه، یونان، ایسلند، اندونزی، ایتالیا، لتونی، لیبریا، لیتوانی، مالاوی، مارتینیك، مراكش، مكزیك، نیو كالدونیا، نروژ، ساموآ، سیشل، سوئد، اوگاندا، وانواتو و اتریش.

 

12روز: بلاروس، بلژیك، دومینیكن، فرانسه، گویان فرانسه، مجارستان، كنیا، عراق، لائو، لوكزامبورگ، مالدیو، جزایرمارشال، موناكو، مونتسرات، نیجر، نیجریه، پاناما، پرو، لهستان، سنت وینسنت ، آفریقای جنوبی، تونس، تركمنستان، تووالو، والیس و فوتونا و آرژانتین.

 

11روز: آذربایجان، بنگلادش، باربادوس، بلیز، بوسنی ، بوروندی، كانادا، كیپ ورد، گینه استوایی، استونی، گرینلند، گرنادا، گواتمالا، هندوراس، كیریباتی، لسوتو، مقدونیه، مالزی، مالی، نیكاراگوئه، پاراگوئه، كره جنوبی، فیلیپین، سنت كیتس، اسلوونی، زامبیا، سوازیلند و تایلند.

 

10روز: تاجیكستان، سنگاپور، امریكا، ازبكستان، یمن، آلبانی، ساموآ، باهاما، برمودا، بوتسوانا، برزیل، مصر، گابن، غنا، گوام، گینه، ایرلند، قرقیزستان، لیبی، هلند، نیوزیلند، پاكستان و پالائو.

 

9روز: موزامبیك، نامیبیا، نیوئه، گینه پاپوآ، سیرالئون، سومالی، اسپانیا، سودان، سورینام، تایوان ، تونگا، اوكراین، استرالیا، جزایرویرجین(بریتانیا)، جزایركیمن، چاد، جزایركوك، دومینیكا، آلمان، گرنزی، گینه بیسائو، گویان، جزیره مای، جامائیكا، قزاقستان، ماداگاسكار، موریتانی و مایوت.

 

8روز: افغانستان، باربودا، ارمنستان، آروبا، بحرین، بولیوی، برونئی، جیبوتی، كویت، مونته نگرو، میانمار، پیتكارین، سائو تومه و بریتانیا.

 

7روز: الجزایر، چین، كنگو، كوبا، السالوادور، جزایرفالكلند، اردن، مغولستان، عمان، روسیه، سنت لوسیا، جزایرسلیمان، توكلائو وامارات متحده عربی.

 

6روز: آفریقای مركزی، اتیوپی، فیجی، رومانی، صربستان، ویتنام، زیمبابوه و نائورو.

 

5روز: قطر

 

4روز: سوییس

 

3روز: عربستان، گامیبیا و هندوستان.

 

2روز: رواندا و بوتان.

 

1روز: كومور در جنوب شرقی قاره آفریقا.

 

 

 

8 كشور با كمترین تعطیلات

 

كومور: در جنوب شرقی آفریقا تنها یك روز تعطیلی رسمی دارد و آن روز استقلال است.

 

بوتان: در جنوب آسیا دو روز تعطیلات رسمی در تقویم خود دارد؛ 8 اگوست روز استقلال و 17 دسامبر روز ملی.

 

رواندا: در مركز افریقا قرار دارد، در این كشور روزهای: اول ژوئیه روز استقلال و چهارم ژوئیه روز آزادی به طور رسمی تعطیل است.

 

عربستان: در جنوب غرب آسیا قرار دارد. در این كشور دو عید قربان و فطر، همچنین 23 سپتامبر روز ملی به طور رسمی تعطیل است.

 

گامبیا: در غرب افریقا قرار دارد و سه روز در آن تعطیل رسمی است. روزهای: 18 فوریه روز استقلال، 24آوریل روز جمهوری و 15 اوت 15 فرض مریم مقدس.

 

هند: در جنوب قاره آسیا قرار دارد. در این كشور 2اكتبر، روز تولد ماهاتما گاندی، 26 ژانویه روز جمهوری و 15 اوت، روز استقلال به طور عمومی تعطیل است.

 

سوئیس: كشور كوچكی در اروپای غربی كه صاحب عظیم ترین خدمات بانكی در جهان است. در این كشور چهار روز به طور رسمی تعطیل است. روزهای: اول ژانویه، سال نو، 13مه عروج مسیح، اول اوت، روز ملی و 25 دسامبر، كریسمس.

 

قطر: كشور كوچك عربی در جنوب خلیج فارس. در این كشور 5 روز در سال به طور رسمی تعطیل است. این تعطیلات عبارت است از: 3 سپتامبر، 18 نوامبر روز ملی، 7دسامبر برابر با اولین روز سال نوی اسلامی و اعیاد اسلامی فطر و قربان.

 

 

 

8 كشور با بیشترین تعطیلات

 

ایران: كشورمان ایران با 25 روز تعطیلات عمومی در سال، صاحب رتبه اول در جهان است.

 

سریلانكا: همسایه هندوستان با 24 روز تعطیلات رسمی، دومین كشور پر تعطیلات در دنیا به شمار می رود. تعطیلات این كشور مخلوطی است از مناسبت های ملی، مسیحی، اسلامی و مذاهب شرق آسیا.نظیر شب بزرگداشت خداوند شیوا، عید فطر، روز كریسمس، روز كارگر و...

 

نپال: همسایه شمالی هندوستان نیز از همسایه جنوبی عقب نمانده و با 20 روز تعطیلات رسمی صاحب رتبه سوم تعطیلات در جهان است. نظیر سریلانكا، شب خداوند شیوا و مناسبت هایی از این دست به همراه روزهای ملی 20 روز تعطیلات در این كشور را تشكیل میدهد.

 

پورتوریكو: حدودا در آمریكای مركزی قرار دارد و با 19 روز تعطیلات در جهان صاحب مقام است! در این كشور برای كریسمس عملا سه روز تعطیل است و روز كارگر و مناسبت های ملی و.. تعطیلات آن را تشكیل میدهد.

 

لبنان: این كشور در غرب خاورمیانه، علاوه بر تعطیلات ملی، تعطیلات مسیحی و اسلامی، تعطیلات خاص مذهب تشیع را نیز در تقویم خود جای داده و به همین سبب، سالانه 19 روز در لبنان تعطیل است.

 

سن مارینو: این كشور كوچك در نزدیكی ایتالیا، با 18 روز تعطیلی، صاحب بیشترین تعطیلات در اروپاست. البته این یكی از آن كشورهای تازه تاسیس جهان نیست. قانون اساسی سن مارینو كه در 1600 میلادی تدوین شده است و هنوز نیز به اجرا در می آید، قدیمی ترین قانون اساسی جهان به شمار می رود. تعطیلات در این كشور مخلوطی است از مناسبت های ملی، مسیحی و خاص كارگری و صنفی.

 

جزایر ویرجین امریكا: دقیقا دو برابر جزایر ویرجین بریتانیا در جزایر ویرجین امریكا تعطیلات وجود دارد. تعطیلات ملی، مذهبی، همچنین برخی روزهای خاص با گرایش عامیانه نظیر روز دعا برای طوفان 18 روز از 365 روز سال را در این منطقه از جهان تعطیل كرده است.

 

كلمبیا: شمال غربی ترین كشور امریكای جنوبی است. همسایه ونزوئلا با 18 روز تعطیلات از صاحبان رتبه در قاره امریكا به شمار می رود. 18 روز تعطیلی عمومی كلمبیا را به ترتیب: مناسبت های مذهبی، ملی و صنفی-كارگری تشكیل میدهند.

 

 

 

 

 

 

 

تست هوش

 

تست هوش:

 

سوال اول :

 

فرض کنید در یک مسابقه ی دوی سرعت شرکت کرده اید. شما از نفر دوم سبقت می گیرید حالا نفر چندم هستید؟

 

 

سوال دوم :اگر شما توی همان مسابقه از نفر آخر سبقت بگیرید، نفر چندم خواهید شد؟

 

 

سوال سوم رو فقط ذهنی حل کنید. از قلم و کاغذ و ماشین حساب استفاده نکنید.

 

سوال سوم :

 

عدد 1000 رو فرض کنید. 40 رو به اون اضافه کنید. حاصل رو با یک 1000 دیگر جمع کنید. عدد 30 رو به جواب اضافه کنید. با یک هزار دیگر جمع کنید. حالا 20 تا دیگر به حاصل جمع، اضافه کنید. با 1000 تای دیگر جمع کنید و نهایتاً 10 تا دیگر به حاصل اضافه کنید. حاصل جمع بالا چنده؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پاسخ تست هوش

پاسخ سوال اول :

 

اگر پاسخ دادید که نفر اول هستید، کاملاً در اشتباه هستید! اگر شما از نفر دوم سبقت بگیرید، جای او را می گیرید و نفر دوم خواهید بود.

اگر اشتباه پاسخ داده بودی امیدوارم تو سوال دوم گند نزده باشی

 

 

پاسخ سوال دوم :

اگر جواب شما این باشه که شما یکی مانده به آخر هستید، باز هم در اشتباهید. بگید ببینم شما چه طور می توانید از نفر آخر سبقت بگیرید؟؟ (اگر شما از نفر آخر عقب تر باشید، خوب شما نفر آخر هستید و از خودتون می خواهید سبقت بگیرید؟؟؟؟؟

 

اگر اشتباه پاسخ داده بودی  شما در این مورد خیلی خوب کار نمی کنید، نه؟

 

پاسخ سوال سوم :

 

 

 

به عدد 5000 رسیدید؟ جواب درست 4100 است.

 

باور ندارید با ماشین حساب حساب کنید.

 

نکات مهم در دستور زبان فارسی

           

خلاصه ی نکات مهم دستور زبان فارسی برای دانش آموزان:

 

دستور زبان به دو بخش عمده تقسیم مي‌شود.

 

1- ترکیب (نقش): در ترکیب از نقش واژه در داخل جمله بحث مي‌کنیم.

 

2- تجزیه (نوع): در تجزیه از نوع واژه یعنی ویژگی‌ها و خصوصیات واژه خارج از جمله بحث مي‌کنیم.

 

نقش واژه را مي‌توان به نقش‌هاي اصلی و وابسته تقسیم کرد.

 نهاد: قسمتی از جمله است که درباره آن سخن مي‌گوییم یا صفت و حالتی را به آن نسبت مي‌دهیم.

 

نهاد به دو نوع تقسیم مي‌شود:

 

الف- فاعل: نهادی است که کاری انجام داده است.  علی (فاعل)      رفت(فعل).

ب- مسندالیه: نهادی است که به آن صفت یا حالتی را نسبت مي‌دهیم.

   هوا (مسندالیه) سرد (مسند) است (فعل).

 

2- مسند: صفت یا حالتی است که به نهاد نسبت مي‌دهیم.

 

3-مفعول: واژه‌ای است که نتیجه عمل فاعل بر آن واقع مي‌شود.

 

علی (فاعل) نامه را (مفعول) نوشت (فعل).     

 

علی (فاعل) غذا (مفعول) خورد (فعل).

 

وقتی مفعول برای خواننده و شنونده شناخته شده باشد با "را" همراه است.

 

را: نشانه مفعول است.

4-متمم:واژه‌ای است که به وسیله حرف اضافه به فعل یا به جمله نسبت داده مي‌شود و معنی آن را کامل مي‌کند.  

علی (نهاد) به خانه (متمم) رفت (فعل).

 

5- فعل: واژه فعل در جمله همواره نقش فعل را مي‌پذیرد.

 

در مثال‌هاي گذشته دقت کنید.

 

پنج نقش ذکر شده، نهاد، مسند، مفعول، متمم  و فعل نقش‌هاي اصلی است.

 

نقش‌هاي وابسته را مي‌توان به چهار نوع تقسیم کرد:

 

صفت، مضاف‌الیه، بدل و معطوف

 

6-صفت:واژه‌ای است که چگونگی واژه‌ای دیگر را- که به آن موصوف مي‌گویند- بیان مي‌کند.

معلم (موصوف) کوشا (صفت)

 

7- مضاف‌الیه: مانند صفت با حرف نشاﻧﮥ کسره به دنبال واژه‌ای- که به آن مضاف مي‌گویند- مي‌آید.

 

کتابِ (مضاف) حسن (مضاف‌الیه)

 

1- صفت عین موصوف است و در خارج از موصوف وجود ندارد. توپِ بزرگ (بزرگ همان توپ است.)

مضاف‌الیه از مضاف جداست: توپ مجید (توپ و مجید هر کدام جداگانه وجود دارند.)

 

2- اگر میان موصوف و صفت "ی" نکره و وحدت بیاوریم معنی آن درست است. توپی بزرگ

 اما میان مضاف‌الیه "ی" نکره واقع نمي‌شود. توپی مجید (غلط است.)

 

3-اگر کسره صفت و موصوف را برداریم و فعل است به آن اضافه کنیم جمله‌ای معنی دار ساخته مي‌شود. توپ بزرگ است. اما مضاف و مضاف‌الیه این چنین نیست.

 

تذکر: موصوف و مضاف نقش نیستند بلکه کلماتی هستند که در داخل جمله نقش مي‌پذیرند.

علی (نهاد) کتاب (مفعول) بزرگی (صفت) خرید (فعل).

علی (نهاد) کتاب (مفعول) حسن (مضاف‌الیه) را برداشت (فعل).

اگر مضاف‌الیه ضمیر متصل باشد کسره اضافه نمي‌شود. کتابـم (مضاف‌الیه)

 

8-بدل: مانند مضاف‌الیه و صفت به دنبال واژه‌ای مي‌آید که به آن "مبدل منه" مي‌گویند و درباره آن توضیح مي‌دهد اما نشانه کسره ندارد.

بدل نام دیگر یا لقب یا مقام و شغل مبدل منه را بیان مي‌کند.

شاعر (نهاد) بزرگ (صفت)، حافظ (بدل) در شیراز (متمم) مي‌زیست (فعل).

9-معطوف: واژه‌ای است که با حرف "و" به واژه‌ای پیوند زده مي‌شود، که به آن "معطوف به" مي‌گویند.

معطوف همیشه همان نقش "معطوف به" را دارد.

مجید (نهاد) و حسن (نهادمعطوف) آمدند (فعل).

10-قید: قید نیز یکی از نقش‌هاي وابسته است که انواع مهم آن عبارتند از:

 

قید وابسته به فعل: ظرف را کاملا ازآب ﭘر کرد.

 

قید وابسته به صفت: باغ بسیار بزرگ

 

قید وابسته به مسند:  باغ بسیار بزرگ است.

قید وابسته به قید دیگر: احمد بسیار تند مي‌دود.

 

قید وابسته به جمله: متاسفانه هوا امروز مساعد نیست.

 

11- منادا: اگر کسی را صدا بزنیم و یا مورد خطاب قرار بدهیم شخص مورد خطاب را منادا و نقش آن را منادایی مي‌گوییم. حسن  بیا.   ‌ای خدا.

انواع واژه:

علاوه بر نقش کلماتی که مورد یررسی قرار گرفت واژه را در دستور زبان از دیدگاه نوع واژه یا خصوصیات دائمي ‌آن نیز مورد مطالعه قرار مي‌دهیم.

از این دیدگاه واژه در زیان فارسی به هفت نوع تقسیم مي‌شود:

1-فعل 2- اسم 3- صفت 4- ضمیر 5- قید 6- حرف 7- شبه جمله  .

فعل معمولا در آخر جمله مي‌آید و برخلاف واژه‌هاي دیگر صرف مي‌شود.

 

ویژگی‌هاي فعل:

 1. از نظر مفهوم: فعل یکی از مفهوم‌هاي ذیل را بیان مي‌کند.

الف: انجام‌دادن یا انجام‌گرفتن کاری: محسن نامه را نوشت.

ب: واقع‌شدن کاری: علی کشته شد.

ج: پذیرفتن حالتی: هوا روشن شد.

د: نسبت‌دادن صفتی به کسی یا چیزی: هوا روشن است.

2.در فعل مفهوم شخص نیز وجود دارد: اول شخص (متکلم)، دوم شخص (مخاطب)، سوم شخص (غایب)

3.در فعل مفهوم مفرد یا جمع‌بودن نیز وجود دارد و هر کدام از فعل‌هاي اول شخص دوم شخص و سوم شخص ممکن است مفرد یا جمع باشد.

4. فعل زمان را نیز نشان مي‌دهد: ماضی، مضارع، مستقبل. 

هر فعل دو جزء دارد: 1- بن فعل 2- شناسه

1- بن فعل: در هر ساختی از فعل جزئی هست که مفهوم اصلی فعل را بیان مي‌کند و در همه ساخت‌های فعل ثابت است.

الف- بن ماضی: مصدر بودن ن: رفتن    رفت

ب- بن مضارع: امر بدون ب: برو     رو  

2- شناسه: جزئی از فعل که در ساخت‌های مختلف تغییر مي‌کند و بر شخص دلالت مي‌کند شناسه نامیده مي‌شود.  اَم، اِي، اَد، ايم، ايد، اند

در افعال ماضی سوم شخص فرد شناسه نشانه خاص ندارد:

مصدر: واژه‌ای است که مفهوم اصلی فعل را، بی‌آن‌که زمان و شخص آن مشخص باشد، مي‌رساند.  رفتن

مصدر جعلی: هرگاه از واژه‌ای مثلاٌ اسم (یا مصدر زبان عربی) فعلی بسازند مصدر آن فعل را مصدر جعلی مي‌نامند.

چربیدن (چرب+ید+ن) 

 

   

ساختمان فعل:

فعل از نظر ساختمان به شش نوع تقسیم مي‌شود.

1- فعل ساده: فعلی است که مصدر آن بیش از یک واژه نباشد. گرفتن، آلودن، طلبیدن

2-فعل‌هاي پیشوندی: فعلی است که از یک پیشوند و یک فعل ساده ساخته شود. برداشتن، فرورفتن       

3- فعل‌هاي مرکب: فعلی است که از یک صفت یا اسم با یک فعل ساده ساخته مي‌شود و مجموعا یک معنی را مي‌رساند: زمین خوردن

دو راه تشخیص فعل مرکب:

الف- در فعل مرکب جزء غیرصرفی نقش ندارد.

ب- از دو جزء یا از یکی ازآن‌ها معنای مجازی به دست مي‌آید.

زمین خوردن اولاٌ زمین نقش ندارد ثانیاٌ خوردن به معنی بلعیدن نیست.

 

4- فعلهای پیشوندی  مرکب: گاهی فعل پیشوندی با اسم ترکیب مي‌شود و جمعا یک معنی را مي‌رساند:

دم در کشیدن، سر در آوردن

5- عبارت‌های فعلی: حرف اضافه + فعل مرکب که از مجموع آن‌ها یک معنی به دست مي‌آید: ازپاافتادن، به‌کار‌گرفتن

فعل از نظرزمان:

الف- فعل‌هاي ماضی:

1- ماضی مطلق (ساده):  بن + شناسه ها: رفتم، رفتی

2- ماضی نقلی:  صفت مفعولی (بن ماضی + ه)+ فعل‌هاي معین ام ،‌ای، است، ایم، اید، اند: رفته‌ام

6-ماضی ابعد: ماضی بعید + ماضی نقلی: رفته بوده‌ام

7- ماضی التزامی: صفت مفعولی + مضارع ساده باشیدن: رفته باشم

8- ماضی ملموس: ماضی استمراری فعل اصلی+ ماضی مطلق  فعل معین "داشتن" داشتیم مي‌رفتم. 

هر دو فعل صرف مي‌شود و دو نشانه ظاهری دارد.

 

ب- فعل‌هاي مضارع:

1- مضارع ساده: بن مضارع + شناسه: روم

2- مضارع اخباری: مي‌+ بن مضارع + شناسه: مي‌روم

3- مضارع التزامی: ب + بن مضارع + شناسه: بروم

4- مضارع ملموس: مضارع اخباری فعل اصلی + مضارع ساده فعل داشتن: دارم مي‌روم

 

ج- فعل مستقبل: مضارع ساده "خواستن" + بن ماضی فعل اصلی: خواهم خورد

 فعل امر: فعلی است که با آن انجام‌دادن کاری یا داشتن و یا ﭘذیرفتن حالتی را طلب مي‌کنیم و فقط دو شخص دارد:

دوم شخص مفرد و جمع: برو، بروید

 

فعل دعا: فعل دعا که امروز با ساخت امر و یا مضارع التزامي به‌کار مي‌رود در زبان قدیم فارسی با ساخت خاصی به‌کار مي‌رفته است:

بن مضارع + اد: کناد، آمرزاد

باد (و منفی آن مباد) فعل دعا از مصدر بودن است گاهی به آخر آن "ا" مي‌افزایند: بادا، مبادا

امروزه "مبادا" بیشتر به‌صورت صفت و قید به‌کار مي‌رود.

 

فعل لازم:

فعلی است که به مفعول نیازی نداشته باشد.

 مانند: آمدن - علی آمد.

فعل متعدی:

فعلی که به مفعول نیاز دارد تا معنی خود را تمام کند.

سعید کتاب را آورد.

 

بعضی فعل‌ها هم به صورت لازم و هم به صورت متعدی به‌كار مي‌روند که فعل‌هاي دو گانه یا ذووجهین نامیده مي‌شوند.

باران بارید (لازم)

کودک از دیده اشک (مفعول) بارید (متعدی)

تذکر: به بن مضارع برخی از فعل‌ها "اندن" یا "انیدن" مي‌افزایند و آن‌ها را  متعدی مي‌کنند.

دو + اندن= دواندن

بدین‌صورت مي‌توان فعل متعدی را دوباره متعدی کرد. پوش +اندن= پوشاندن. مادر لباس را به بچه پوشانید.

 

فعل معلوم: فعلی است که به فاعل نسبت مي‌دهیم: حسن علی را زد.

فعل مجهول: فعلی است که به مفعول نسبت مي‌دهیم: حسن زده شد.

حسن نهاد است که در جمله معلوم نقش مفعولی داشته است.

فعل مجهول: صفت مفعولی+ فعل معین "شدن".  در همه زمآن‌ها صرف مي‌شود

دیده شد.     دیده شده است.  دیده مي‌شود.

 

موارد کاربرد فعل مجهول:

1- وقتی که فاعل معلوم نباشد.

2-وقتی که فاعل اهمیتی ندارد: خیابان کنده شده است.

3- گوینده عمدا نخواهد نام فاعل را بیاورد: حسین کشته شد.

 

وجه فعل:

فعل را از این جهت که خبری را برساند یا وقوع آن را با شک و شرط همراه کند یا درخواستی را برساند به سه وجه تقسیم مي‌کنند.

 

1-وجه امری: فعل امر

2-وجه التزامی: ماضی التزامي‌ و مضارع التزامي‌ که مفهوم فعل با امید و آرزو و شرط همراه است.

3- وجه اخباری: وقوع فعل را به طور قطع و یقین خبر مي‌دهد هم فعل‌هایی که تاکنون بررسی کرده‌ایم به‌غیراز موارد فوق وجه اخباری هستند.

فعل وصفی: فعل را با ساخت صفت مفعولی به‌کار ببرند و فعل دیگری در آخر عبارت بیاورند که شخص  و زمان و وجه فعل وصفی را مشخص مي‌سازد.

 

شرایط فعل وصفی:

1-اتحاد فاعل در دو جمله

2- نیاوردن "و" بعد از فعل وصفی

3- نیاوردن چند فعل وصفی پشت سر هم

 

فعل‌هاي غیرشخصی:

از "توانستن" و"بایستن" و "شایستن" همراه با بن ماضی یا مصدر فعل‌هاي دیگر ساخت‌هایی به‌كار مي‌رود که بر شخص معینی دلالت نمي‌کند. نتوان رفت، نتوان رفتن

 

فعل معین:

یا فعل کمکی فعلی است که در ساختن فعل دیگر به‌كار مي‌رود و نشانگر زمان فعل یا ساخت مجهول است.

رفته بودم (ماضی بعید)   خواهم رفت (مستقبل)   زده شد (مجهول)

فعل منفي: زماني كه نشانه ن نفي بر سر فعل بيايد. نمي‌روم

فعل نهي:امر منفي است: نرو

 

2- اسم:

اسم كلمه‌اي است كه براي ناميدن شخص يا حيواني ياچيزي یا مفهومي‌به‌كار مي‌رود.

 ویژگی‌هاي اسم:

1- اسم مي‌تواند همه نقش‌ها (غیر از نقش فعل و صفت ) را بپذیرد.

2- اسم تنها واژه‌اي است که مضاف‌الیه واقع مي‌شود.

3-اسم را مي‌توانیم جمع ببندیم. کتاب‌ها، درختان

تذکر:اگر واژه‌ای دیگر دو ویژگی اخیر را داشته باشد یا جانشین اسم (ضمیر) است یا به اسم تبدیل شده است.

 

     کتاب او.    دانشمندان

1-اسم عام: اسمي‌ را گویند که شامل همه افراد هم‌جنس باشد: مرد، شهر

2-اسم خاص: اسمي ‌که بر فرد یا افرادی مخصوص و معینی دلالت کند: علی

اسامي‌خاص چهار دسته‌اند:

 

1- اسم خاص انسآن‌ها: علی، سعید

2-اسم خاص مکآن‌ها: البرز، شیروان

3-اسم چیزهایی که بیش از یکی نیستند: قرآن، اوستا

4-اسمي‌که بر برخی چیزهای خاص مي‌گذارند: رخش

سایر اسم‌ها عامند 

1-نکره: اسمي‌که برای مخاطب یا خواننده آشنا و شناخته نباشد.  علامت آن ی نکره است: کتابی، مردی

2- معرفه: اسمي‌که برای مخاطب یا خواننده آشنا و شناخته باشد: احمد، قرآن

اسامي‌معرفه در فارسی علامتی ندارد اما مهم‌ترین اقسام معرفه عبارتنداز:

 

1-همه اسامي‌خاص

 

 2-موصوف صفت‌هاي اشاره: این کتاب

 

 3-اسم جنس: شتر بزرگتر از گاو است.

 

4-مفعول با نشانه "را": کتابی را آوردم.

 

5-اسمي‌که مضاف به اسم معرفه باشد: دوست من

 

6- با قرینه لفظی و معنوی: کتاب از دستم افتاد. 

اسامي ‌نکره به‌صورت‌هاي ذیل مي‌آید:

 

1- "ی" در آخر اسم: مردی

2-یک در اول اسم: یک جا

3-یک در اول "ی" در آخر: یک جایی 

1-مفرد: اسمي‌ که بر یک فرد یا یک چیز و یا  یک مفهوم دلالت مي‌کند.

2-جمع: اسمي‌ که بر بیش از یک چیز دلالت کند.

علامت جمع در فارسی ان و‌ ها است.

 

1-ساده: اسمي‌ که فقط یک جزء دارد: کتاب، گل

 

2-مرکب: اسمي ‌که بیش از یک جز دارد: کتابخانه، گلاب

تذکر:  علائم جمع و ی نکره مرکب ساز نیستند: مردی، کتاب‌ها (ساده) اما سایر پسوندها و پیشوندها مرکب سازند: بازدید ،خواهش (مرکب). 

1- ذات: اسمي‌ که به‌طور مستقل در خارج از ذهن وجود دارد و مي‌توان آن را دید یا لمس کرد: کاغذ، میز

 

2-معنی: اسمي‌که مستقلا درخارج از ذهن وجود ندارد بلکه وجودش وابسته به دیگری است: هوش، زیبایی

 

1-جامد: اسمي‌ که ریشه فعلی ندارد: کتاب، خانه

2-مشتق: اسمي‌ که ریشه فعلی دارد یعنی در ساختمان آن بن ماضی یا مضارع بکار رفته است : خواهش، رفتار

چند اصطلاح دیگر:

1- اسم صوت:  لفظی است مرکب که معمولاً از صداهای طبیعی گرفته شده و بیانگر صداهای خاصی است:

قارقار ،قاه قاه، شارت و شورت

 

2-اسم مصغر: اسمي‌که مفهوم خردی و کوچکی را مي‌رساند.

نشانه تصغیر در فارسی:

1- چه: باغچه، کوچه

2-ک: دخترک، مرغک

3- و: یارو، خواجو

گاهی نشانه تصغیر برای تحقیر و دشنام بکار مي‌رود:   مردک

 

مصدر: مصدربا اینکه مفهوم انجام گرفتن کار را مي‌رساند به سبب نداشتن زمان مشخص اسم است نه فعل.

مصدر مرخم: گاهی بن ماضی برخی از افعال در معنی مصدری به‌كار مي‌رود که بیشتر دستور نویسان آن را مصدر مرخم (مصدر دم بریده ) نامیده‌اند.  دید، دیدن، بازدید، بازدیدن

 

اسم مصدر: علاوه برمصدر اسم‌هایی در فارسی هستند که با اینکه نشانه‌هاي مصدری ندارند ولی حاصل معنی و مفهوم مصدر را مي‌رسانند و به آن‌ها اسم مصدر مي‌گویند.

 

اقسام اسم مصدر:

1- بن مضارع +      ش : خواهش، کاهش

2- بن مضارع + ـَـ شت: خورشت، کنشت

 

3-بن مضارع + ار: رفتار، گفتار

4-بن مضارع +ه: خنده، گریه

 

5-صفت + ی: خوبی، روشنی

گاهی اسم+ی: استادی

اگر واژه به ه ختم شود به جای آن گی اضافه مي‌شود: تشنه،‌ تشنگی

تذکر: به این ی یای مصدری مي‌گویند.

6- بن مضارع + ان: آشتی‌کنان

7- اسم یا صفت عربی +یت: آدمیت، فاعلیت

8- بن ماضی فعل به‌تنهایی یا همراه واژه دیگر: ساخت، برآورد، عقب گرد

 9-بن مضارع یک فعل یا دو فعل: گریز، جنب و جوش

 

10- بن ماضی یک فعل با بن مضارع همان فعل یا فعل دیگر: جست و جو، خرید و فروش

11- بن ماضی یا مضارع + مان: ساختمان، سازمان

12- از تکرار ساخت امر یک فعل یا دو فعل: بزن بزن، بزن بکوب

13-مصدرهای عربی: تذکر، تغییر

مترادف / متشابه / متضاد

1- مترادف: کلماتی که لفظ متفاوت و معنی یکسان دارند: غم و اندوه

2- متشابه: از حیث معنی جدا ولی از جهت لفظ یکی هستند: خوار، خار

3-متضاد: از نظر معنی ضد هم هستند: غم و شادی

 

نقش اسم و گروه اسمي‌ در جمله:

قبلا درباره نقش‌هاي 12‌گانه کلمات سخن گفتیم.  اسم و گروه‌های اسمي غیر از نقش فعل و صفت مي‌تواند یکی از 10 نقش دیگر را در جمله برعهده بگیرد.

انواع نهاد: اسم هم به‌تنهایی و هم به‌همراهی وابسته‌هایی مي‌تواند نهاد جمله باشد. اسم در نقش نهادی ممکن است یکی از پنج صورت زیر را داشته باشد.

 

الف-  فاعل جمله باشد، یعنی انجام‌دادن کاری را به او نسبت بدهیم.  علی آمد. کاوه نخوابیده است.

ب- پذیرنده کاری باشد، که در این صورت همراه فعل مجهول است که در جمله معلوم، مفعول بوده است.  حسن  زده شد. (علی حسن را زد )

ج- دارنده صفت یا حالتی است. احمد با ادب است.

 

د-  پذیرنده صفت یا حالتی است. مسعود بیمار شد.

 

ه - وجود و هستی را به او نسبت دهیم یا از او سلب کنیم. اینجا پول است. کتابی روی میز نبود.

 

در این موارد فعل است و بود فعل ربطی نیست و به معنی وجود داشتن است.

 

متمم: هم‌چنانکه ذکر شد متمم اسمي‌ است که پس از حرف اضافه بیاید. در مواردی اسم و گروه اسمي‌ وقتی‌که متمم واقع مي‌شود به همراه حرف اضافه مي‌تواند جایگاه نقش جدیدی را اشغال کند.

 

این نقش غالباً قیدی است: اتومبیل به‌سرعت (متمم-قيد) گذشت.       او بی‌اراده (متمم- قيد) سخن گفت.

و گاهی مسند: علی باادب (متمم- مسند) است.

3- صفت

 واژه یا گروهی از واژه هاست که درباره اسم توضیحی مي‌دهد و یکی از خصوصیات اسم را بیان مي‌کند.

صفت از حیث مفهوم 6 نوع است:

1- بیانی 2- اشاره‌ای 3-شمارشی 4- ﭘرسشی 5- تعجبی 6- مبهم

صفت بیانی: صفتی است که چگونگی و خصوصیات اسم را مانند رنگ، قد، جنس، شکل، وضع، اندازه، مقدار و ارزش بیان مي‌کند.

 

 صفت بیانی پنج نوع است.

 

صفت ساده : صفتی است که تنها چگونگی و خصوصیت موصوف را مي‌رساند بدون معنی فاعلی و مفعولی و نسبی...:‌ هوایی خوب، اتاق گرم، مادر مهربان

صفت فاعلی: صفتی است که بر کننده کار دلالت کند. و از حیث ساختمان هفت گونه است.

1- بن مضارع + نده: گیرنده

2-بن مضارع +ان: گریان

3- بن مضارع + ا: دانا

 

4-بن ماضی و به‌ندرت بن مضارع + ار: خریدار ،پرستار

5-بن ماضی یا مضارع +گار: آفریدگار، آموزگار

6- اسم معنی و به‌ندرت صفت یا بن فعل +گر:  دادگر، سفیدگر

7-اسم معنی و به‌ندرت صفت یا بن فعل +کار:   ستمکار، تراشکار

تذکر:

1-پسوند گر و کار در آخر اسم ذات صفتی مي‌سازد که بر پیشه و حرفه دلالت مي‌کند: زرگر، آهنکار

 

2-صفت فاعلی + پسوند ان گاهی تکرار مي‌شود و قید مي‌سازد:  دوان دوان

 

3-گاهی ساخت فعل امر نوعی صفت فاعلی مي‌سازد: بزن برو

 

4-بن مضارع +اسم یا واژه دیگر نوعی صفت فاعلی مرکب مي‌سازد: دانشجو

 

صفت مفعولی: که آن را اسم مفعول نیز نامیده‌اند، صفتی است که معنی مفعولیت دارد یعنی کار برآن واقع مي‌شود.

بن ماضی + ه: رفته، ساخته

گاهی لفظ شده نیز به آن اضافه مي‌شود: شنیده شده

تذکر:

1-اگر به اول صفت مفعولی اسم یا صفتی افزوده شود گاهی ه مي‌افتد. گل اندوده،‌ گل اندود

 

 2- برخی از صفت‌هاي مفعولی که از فعل‌های لازم و به‌ندرت فعل‌های متعدی مي‌آیند  معنی صفت فاعلی دارند:   رفته، خوابیده

 

صفت نسبی: صفتی است که به کسی یا جایی یا جانوری و یا چیزی نسبت داده شود.

به آخر اسم یا صفت و به ندرت ضمیر ی (نسبت) اضافه شود: تهرانی، خودی

علاوه بر "ی" نسبت علایم زیر نیز صفت نسبی مي‌سازد.

ین: سیمین، پسین                      انه: سالانه

ینه: پشمینه                               انی: روحانی

ه: دورویه                                    گانه: دوگانه

گان: گروگان                                چی: پستچی

 

صفت لیاقت : صفتی است که شایستگی و قابلیت موصوف را مي‌رساند. مصدر + ی (لیاقت): خوردنی

درجات صفت:

1- صفت مطلق: بدون سنجش حالت موصوف را بیان مي‌کند: خوب، بزرگ

 

2- صفت برتر (تفضیلی): صفت مطلق +تر: خوبتر، بزرگتر

 

3- صفت برترین (عالی): صفت مطلق +ترین: خوبترین، بزرگترین

 

صفت از نظر رابطه با موصوف دو حالت دارد:

1-صفت پسین: که پس از موصوف مي‌آیند بیشتر صفت‌های بیانی صفت پسین هستند.

2- صفت پیشین: که پیش از موصوف مي‌آیند که به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

 

3-صفت اشاره: این و آن وقتی که همراه اسمي ‌بیایند و بدان اشاره کنند.

این:برای اشاره به نزدیک              آن: برای اشاره به دور

 

 صفت اشاره به‌صورت‌های زیر دیده مي‌شود:

الف- این و آن بدون همراهی با کلماتی دیگر که تنها برای اشاره است. این کتاب

 

ب- برای  اشاره و تاکید که با "هم" ترکیب مي‌شوند: همین، همان

ج- برای اشاره و بیان تشبیه و چگونگی به همراه کلماتی مانند: چون، گونه، سان: چنین، چنان، این‌گونه، آن‌جور

د-برای اشاره و تاکید همراه کلماتی مانند: قدر، مقدار، همه: این‌قدر، همان‌اندازه، همین‌قدر

 

صفت شمارشی: واژه‌ای که شماره یا ترتیب مفهوم یا مصداق اسمي ‌را مي‌رساند به آن عدد نیز مي‌گویند.

 بر چهار قسم است:

الف- صفت شمارشی ساده: اعداد بدون پیشوند و پسوند: یک، دو، بیست

ب- صفت شمارشی ترتیبی: عدد + م  یا مین: چهارم، صدمین

 

ج- صفت شمارشی کسری: اعداد کسری:  یک  سوم، دو سوم

 

د- صفت شمارشی توزیعی: از تکرار صفت شمارشی اصلی به‌دست مي‌آید:  یک یک، دو به دو

 

صفت پرسشی: صفتی است که با آن از نوع یا چگونگی یا مقدار موصوف پرسش کنند.

صفت پرسشی از نظر مفهوم سه گونه است:

الف- صفت پرسشی که با آن از نوع یا چگونگی با از نام و نشان موصوف مي‌پرسند: چه، کدام، چطور، چگونه

ب-صفت پرسشی که با آن از ترتیب یا مقام موصوف پرسش کنند: چندم، چندمین

 

ج- صفت پرسشی که با آن از مقدار و شماره موصوف پرسیده مي‌شود: چند، چقدر، چه مقدار

 

صفت تعجبی: صفتی است که همراه اسم مي‌آید و شگفتی و تعجب گوینده را مي‌رساند و با آهنگ مخصوص تعجب ادا مي‌شود. چه خط زیبایی !

5- صفت مبهم: صفتی است که همراه اسم مي‌آید و نوع یا چگونگی یا شماره و مقدار آن را به‌طور نامعین ومبهم بیان مي‌کند: هر،  همه، دیگر، هیچ، چند، چندین، چندان، فلان

 

ضمیر

واژه‌ای است که جانشین اسم مي‌شود برای جلوگیری از تکرار اسم. رستم پهلوان بزرگی بود هر کس او را مي‌دید. او ضمیراست و جانشین رستم شده است رستم مرجع ضمیر است.

اقسام ضمیر عبارتند از:

1-شخصی 2-مشترک 3-اشاره 4-پرسشی 5-تعجبی 6-مبهم 7-ملکی

 

ضمیر شخصی: ضمیرهایی هستند که برای هریک از اشخاص  (اول شخص، دوم شخص و سوم شخص، مفرد یا جمع ) ساخت جداگانه دارند.

ضمیر شخص دو گونه است: منفصل، متصل

الف- ضمیر شخصی منفصل یا گسسته، ضمیری است که به واژه پیش از خود نمي‌چسبد و به تنهایی بکار مي‌رود: من، تو، او (وي)، ما، شما، ایشان

 

ب - ضمیر شخصی متصل یا پیوسته:ضمیری است که به واژه پیش از خود مي‌پیوندد و به تنهایی به‌كار نمي‌رود.

م، ت، ش، مان، تان، شان

 

تذکر: وقتی که ضمیر م، ت، ش به کلماتی که به ه ختم مي‌شوند افزوده شود الفی به آن اضافه مي‌شود. میوه‌ام،  جامه‌ات

 

اگر ضمایر متصل به واژه‌ای که آخرش ا یا و باشد  ی به آن اضافه مي‌شود.  قلم‌هایم، ابرویت

 

ضمیر مشترک:

ضمیری است که برای همه ساخت‌های شش‌گانه یکسان به‌کار مي‌رود.

خود: خودم، خودت، خودش، خودمان، خودتان، خودشان

علاوه بر ضمیر خود، در ضمیر خویش و خویشتن نیز ضمیر مشترکند که بیشتر در زبان و ادب به‌كار مي‌رود. 

 

ضمیر اشاره:

 ضمیری است که مرجع آن به اشاره معلوم مي‌شود. آن، این و اقسام دیگری که در بحث صفت اشاره آن‌ها را نام برده‌ایم اگر این کلمات به همراه اسم بیایند صفت اشاره و اگر جانشین اسم شوند ضمیر اشاره‌اند. این کتاب را بگیر و آن را بخوان.

 

ضمیر پرسشی: ضمیر پرسشی نیز همان صفات پرسشی هستند که جانشین اسم شده‌اند: که، چه، کدام، کدامین، کی، کجا، چگونه

ضمیر تعجبی:

واژه "چه" وقتی که بی‌همراهی اسم بیاید و مفهوم تعجب و شگفتی را برساند. چه هوای خوبی ! چه زیباست !

 

ضمیر مبهم:

واژه‌هایی هستند که بر کس یا چیز یا مقدار مبهمي‌دلالت مي‌کنند: همه آمدند. فلانی، آدم بسیار خوبی است. 

 

تذکر: همچنانکه قبلا ذکر شد این ضمایر اگر با اسم بیایند صفت مي‌باشند. 

 

ضمیر ملکی:

واژه مرکب ازآنِ که به‌معنی مال ِ یا متعلق به باشد: این کتاب از آن ِ مسعود است. 

 

این واژه در قدیم گاهی به‌صورت آن ِ  به‌كار مي‌رفته است . 

 

کاربرد و نقش ضمیر ها

ضمیر‌ها معمولا جانشین اسم هستند از این رو نقش‌هاي مختلف اسم را بر عهده مي‌گیرند. 

 

1-نقش نهادی: من فردا به مسافرت مي‌روم.  خودت این مطلب را گفتی.

 

2- نقش مسندی: محمود من هستم. احمد کدام است. 

 

3- نقش مفعولی: تو او را ندیدی. خویشتن را رها ساختم.

 

4-نقش متمی: به آن دست مزن.  به‌خود گفتم.

5-نقش منادایی: ‌ای آن که به اقبال تو در عالم نیست.

 

6- نقش تمیزی: مرا که پنداشتی‌؟

 

7-نقش قیدی: کجا مي‌روی‌؟ چقدر خوابیدی‌؟

 

8-نقش مضاف‌الیهی: دلم به حالش سوخت. او از گفته خویش پشیمان شد. 

 

 

قید:

 قیدها به دو دسته تقسیم مي‌شوند: مختص و مشترک.

 

1-قید مختص: بعضی قید‌ها فقط نقش قیدی مي‌پذیرند. یعنی همیشه در جمله به صورت قید به‌كار مي‌روند: هرگز، هنوز، البته، مثلا، احیانا، اتفاقاً

 

2- قید مشترک: بعضی از اسم‌ها و صفت‌ها و واژه‌هاي دیگر در جمله گاهی نقش قیدی مي‌پذیرند که به آن‌ها قید مشترک مي‌گویند.   احمد شب به خانه برگشت.

 

اقسام قید از جهت معنی:

قید زمان: شب، وقت، ایام

قید مکان: این‌جا، آن‌جا

قید مقدار: کم‌کم، زیاد

قید کیفیت: خوب، به‌آرامی

قید حالت: افتان و خیزان، گریان

قید تاسف: افسوس، متاسفانه

قید تعجب: عجبا، شگفتا

قید تصدیق: حتماً

قید پرسش: چگونه

قید شک و تردید : شاید

 

6-شبه جمله

اگر بخواهیم حالت‌های روحی و درونی خود چون شادی، تعجب، درد، افسوس و مانند آن‌ها را بر زبان بیاوریم معمولا ً از واژه‌هاي همچون، وه، آه استفاده مي‌کنیم  که به آن‌ها شبه جمله یا صوت مي‌گویند. از آن جهت به این واژه‌ها شبه جمله مي‌گویند که معنایی مانند جمله دارند.  آه: درد مي‌کشم.   بَه بَه: چه خوب است. 

 

به این واژه‌ها صوت هم مي‌گویند زیرا در بیشتر آن‌ها مثل این است که از شدت درد یا تعجب صدایی از حلق و دهان خود در مي‌آوریم.

 

اقسام شبه جمله از جهت معنا:

1-شبه جمله امید و آرزو و دعا: کاش، آمین، الهی

2-شبه جمله تحسین و تشویق: آفرین، مرحبا، به به

3- شبه جمله درد و تاسف: وای، افسوس، دریغ

4- شبه جمله تعجب: وه، عجب، شگفتا

5-شبه جمله تنبیه و تحذیر: مبادا، زنهار، هان

6- شبه جمله امر: یاالله، بسم‌الله، خفه

7- شبه جمله احترام و قبول: چشم، قربان

8-شبه جمله جواب و تصدیق: آری، البته ،‌ای

 

تذکر: شبه جمله‌ها در جمله اغلب نقش قیدی دارند.  افسوس دوستان همگی پراکنده  شدند.

 

حرف:

 بعضی از واژه‌ها معنی مستقلی ندارند و برای پیونددادن واژه‌ها یا نسبت دادن واژه‌ای یا جمله‌ای یا نشان‌دادن نقش واژه‌ای در جمله به‌كار مي‌روند. این واژه‌ها را حرف مي‌گویند. حروف در جمله نقش نمي‌پذیرند. حرف‌ها به سه دسته تقسیم مي‌شوند: حروف ربط و  اضافه و نشانه.

 

1-حرف‌های ربط: حرف‌های ربط واژه‌هایی هستند که دو واژه یا دو جمله را به‌هم پیوند مي‌دهند و آن‌ها را هم‌پایه یکدیگر مي‌سازند و یا جمله‌ای را به جمله‌ای دیگر ربط مي‌دهند و یکی را وابسته دیگری قرار مي‌دهند. 

 

الف - حروف ربط هم‌پایه ساز: مجید و بهروز به بازار رفتند.

 

ب- حروف ربط وابسته ساز: که بر سر جمله پیرو مي‌آیند در جملات مرکب. تا نکوشی موفق نمي‌شوی.

 

حرفهای ربط از جهت ساختمان دو نوع است. 

 

1-حرف ربط ساده: که از یک واژه ساخته شده‌اند: اما، پس، تا، زیرا، که، نیز، ولی، هم

 

2-حرف‌های ربط مرکب: مجموعه‌ای از دو یا چند واژه است که معمولا یکی از آن‌ها حرف ربط یا حرف اضافه ساده است و اغلب علاوه براین که کار حرف ربط را انجام مي‌دهند نقش قیدی هم دارند.  آن‌جاکه، از این روی، اکنون که، بس که، زیرا که، هر چند

 

معنی و کاربرد حرفهای ربط ساده:

اگر: برای شرط به‌کار مي‌رود.

اما: برای توضیح یا از میان‌بردن گمان نادرست شنونده

باری: برای مختصرکردن سخن

پس : از این رو، در نتیجه

تا: 1- تا وقتی‌که 2- برای بیان نتیجه فعل 3- همین‌که

 

چون: 1- به‌علت‌این‌که 2- زیرا که 3- وقتی که

چه: برای پیوند دو جمله

زیرا: ازاین‌جهت، بدین‌سبب

که: دو جمله را به هم پیوند مي‌دهد و گاهی آن را توضیح مي‌دهد.

لیکن: اما

 

نه: برای نفی نسبت یا امری

نیز: برای شریک قراردادن

و: برای عطف به‌کار مي‌رود

ولی: اما

هم: نیز

یا: برای مساوی قراردادن دو چیز

 

2- حرف اضافه:

 واژه‌هایی هستند که معمولا واژه یا گروهی را به فعل جمله نسبت مي‌دهند و آن‌ها را بدان وابسته مي‌سازند و به آن‌ها نقش متممي مي‌بخشند.  با اتوبوس از خانه به مدرسه رفتم.

 

حرف‌های اضافه از جهت ساختمان بر دو قسمند:

 

1-حرف‌های اضافه ساده: که از یک واژه ساخته شده‌اند: از، اِلا، الی، با، بر، برای، تا، جز، چون، در، غیر

 

2- حرفهای اضافه مرکب: از یک حرف اضافه ساده و یک واژه دیگر ساخته شده‌اند: ازبرای، به‌مجرد

 

معنی و کاربرد برخی از حرف‌های اضافه ساده:

از: 1- برای آغاز یا شروع 2- برای بیان علت 3- برای بیان جنس 4- به معنی اثر نوشته 5- همراه صفت برتر

الا: برای استثنا به معنی بجز، مگر

الی: تا

با: 1- در معنی همراه 2- در معنی به وسیله 3- به یاری

 

بر: 1- قرار داشتن چیزی روی چیزی 2- لازم بودن امری

برای: 1- به معنی منظور 2- از بهر

به :1- برای نشان‌دادن انتها و پایان عملی 2- برای سوگند 3- برای نشان‌دادن مقابل بودن دو چیز 4- به معنی نسبت به 5- برای نشان‌دادن داخل چیزی

 

بی: برای نفی و سلب

تا: برای بیان پایان چیزی

جز: برای استثنا، به معنی غیر

چون: مانند، مثل

در: 1- برای نشان دادن داخل چیزی 2- در خصوص

مانند: مثل و چون

مگر: برای استثنا ء

 

تذکر:

1-بعضی از حروف مانند تا، چون بین حرف ربط و اضافه مشترکند این حروف اگر بین دو جمله به‌کار رود حرف ربط اما اگر داخل یک جمله بکار رود حرف اضافه است. 

 

از خانه تا مدرسه دویدم (حرف اضافه) به کنابخانه رفتم تا درس بخوانم. (ربط)

 

دلیری چون او ندیدم (حرف اضافه) چونکه باران بارید زمین خیس شده است. (ربط)

 

2-که: گاهی به معنی از بکار مي‌رود که در این صورت حرف اضافه است.

 

به نزدیک من صلح بهتر که جنگ.

 

3- در زبان فارسی قدیم حرف اضافه‌هایی به‌كار رفته که در زبان امروز به‌كار نمي‌رود مانند: اندر، اندرون، زی

 

گاهی در قدیم برای یک متمم دو حرف اضافه مي‌آورده‌اند.

 

به خاک اندر (حرف اضافه مرکب گسسته)

 

حروف نشانه: حرف‌هایی که برای تعیین  نقش واژه در جمله مي‌آیند و سه دسته‌اند. 

 

الف- نشانه ندا (‌ای، یا. ... )

 

ب-نشانه مفعول (را)

 

پ- نشانه اضافه و صفت (کسره اضافه)

 

تذکر: "را" علاوه بر مفهوم حرف نشانه گاهی به جای یکی از حروف اضافه نیز به‌كار مي‌رفته است. 

 

پیرمردی را گفتند. انوشیروان را پرسیدند.

 

در این موارد واژه قبل از را متمم است نه مفعول.

 

پیشوند وپسوند:

کلماتی هستند که معنی مستقل ندارند ولی در ساختن واژه‌هاي مرکب به‌كار مي‌روند. فراگیر - غمگین

 

واژه‌هاي مشتق:

هم‌چنان‌که قبلا ذکر شده است اگر در ساختمان واژه‌ای بن فعل (بن ماضی یا مضارع) وجود داشته باشد آن واژه را مشتق مي‌گویند.  خریدار - ساختمان

 

و اگر بن فعل وجود نداشته باشد آن را جامد مي‌گویند: کتابخانه، دیوار

 

صرف و نحو (تجزیه و ترکیب)

هم‌چنان‌که در آغاز گفته شد اکر از نقش واژه در داخل جمله بحث کنیم به آن ترکیب یا نحو مي‌گویند.

اگر از نوع و خصوصیات واژه جدا از جمله بحث کنیم.  به آن صرف یا تجزیه مي‌گویند. 

 

نکته‌هایی درباره تجزیه و ترکیب:

1- با این که در تجزیه، واژه را به‌تنهایی و بدون در نظر گرفتن نقش آن در جمله بررسی مي‌کنیم اما در مواردی باید به معنی آن در داخل جمله توجه کنیم.

مثلا  واژه باد مي‌تواند فعل دعایی باشد یا اسم باشد به معنی هوای خنک.

 

2- در تجزیه واژه علاوه بر نوع واژه سایر خصوصیات فرعی واژه را نیز باید ذکر کنیم که در مثال‌هاي بعدی آن‌ها را بیان مي‌کنیم ولی در نقش واژه فقط به ذکر یک نقش اکتفا مي‌کنیم چون هر واژه در داخل یک جمله یک نقش بیشتر ندارد. 

 

 

نمونه‌ها:

هوا روشن است. 

هوا: اسم عام، مفرد، ساده، جامد، معرفه، نهاد (مسند الیه)

روشن: صفت بیانی ساده، جامد، مسند

است: فعل مضارع ساده برای اخبار، سوم شخص مفرد (ربطی)، فعل

 

تو دانش آموزی

تو: ضمیر شخصی منفصل، دوم شخص مفرد،‌ نهاد

دانش آموز: صفت بیانی، فاعلی، مشتق، مرکب، مسند

- ی (ای ): فعل مضارع ساده برای اخبار ( فعل ربطی ) دوم شخص مفرد، فعل

 

دیشب تلویزیون برنامه خوبی داشت. 

دیشب: اسم عام، مفر، مرکب، جامد، معرفه،‌ قید

تلویزیون: اسم عام، مفرد، ساده، جامد، معرفه، نهاد

برنامه: اسم عام، مفرد، مرکب، جامد، معرفه، مفعول

ء: حرف نشانه

خوب: صفت بیانی، ساده، جامد، صفت

-ی: پسوند، نشانه وحدت (نکره)

داشت: فعل ساده، ماضی مطلق، سوم سخص مفرد، متعدی، معلوم ، فعل.

 

پرهیزازدوستی باچهارنفر

1- ازدوستی بااحمق بپرهیز.چراکه می خواهدتورا به نفعی رساندامادچارزیانت می کند.

 

2- ازدوستی بابخیل بپرهیز. زیرا آنچه راکه سخت به آن نیازداری راازتودریغ می کند.

 

3- ازدوستی بابدکاربپرهیز. که بااندک بهایی تورامی فروشد.

 

4- ازدوستی بادروغگو بپرهیز. کهاوبه سراب ماند.دوررابه تونزدیک ونزدیک رابه تودورمی نمایاند.

جملات پند آموز از امام علی (ع)

1- چون عقل کامل گردد.سخن اندک شود.

 

2- ازخنده ی زیادبپرهیز که دل رامی میراند.

 

3- سخن وحرفی رانگفته ای دراختیارتوست.هنگامی که آن رابین کردی تودربند سخن گرفتارمی شوی.

 

4- دل بی دوست درخت بی ثمر است.

 

5- حوادث اگرمانندهم بودند.آخرین رابا آغازین مقایسه وارزیابی می کنند.

 

6- انسان بانفسی که می کشدقدمی به سوی مرگ میرود.

 

7- عفت ورزیدن زینت فقروشکرگزاری زینت بی نیازی اسست.

 

8- ازدست دادن حاجت بهترازدرخواست کردن از نااهل است.

 

9- اهل دنیا مانند سوارانی درخواب مانده اندکه آنارامی رانند.

 

10- زبان تربیت نشده .درنده ای است که اگررهایش کنی می گزد.

 

11- آنکه توراهشداردادمانندکسی است که تورامژده داد.

 

12- قناعت ثروتی است پایان ناپذیر.

 

13- هیچ ثروتی چون عقل هیچ فقری چون نادانی  هیچ ارثی چون ادب وهیچ پشیمانی چون مشورت نیست.

 

14- مردم به کسی رومی آورندکه خوش رویی کند.

 

15- گناهی که توراپشیمان کندبهترازکارنیکی استکه تورابه خودپسندی وادارد.

 

16- قلب احمق دردهان او وزبان عاقل درقلب اوقرارداردو

 

17- ارزش هرکس به انداره ی دانش اوست.

 

18- اگربردشمنت دست یافتی .بخشیدن اوراشکرانه ی پیروزی قراربده.

 

19- هرکس درنعمت های خدابیندیشدموفق می شود.

 

20- خردمندبرکارخویش تکیه کند.ونادان به آرزوهای خویش.

 

21- سودمندترین داروها.رهاکردن آرزوهاست.

 

22- ارزش هرکس آن چیزی استکه انجام می دهد.

مهارت نه گفتن

مهارتهای نه گفتن

“ چند راه آسان برای گفتن نه “

خیلی ها هستند زمانیکه درخواست کمکی از آنها می شود، می خواهند همراهی کنند حتی اگر کارهای مهمتری برای انجام دادن داشته باشند.

چرا “نه” گفتن برایمان سخت است؟

برای اینکه “نه” گفتن را بیاموزیم بایستی در ابتدا متوجه شویم که چه چیزی ما را در برابر آن مقاوم می کند. در زیر دلایل معمولی که باعث سخت شدن “نه” گفتن برای ما می شود را خواهید دید.

1- می خواهید کمک کنید. شما یک جورهایی قلب مهربانی دارید. نمی خواهید که طرف را اصطلاحا “دک کنید” بلکه می خواهید تا آنجایی که امکان دارد کمک کنید حتی اگر آن کار باعث هدر رفتن وقت تان شود.

2- از گستاخ شدن هراسانید. خیلی ها اینطور فکر می کنند که “نه” گفتن به نوعی گستاخی است. این نوع تفکر مخصوصا در فرهنگ آسیا مرسوم است، جایی که “حفظ منزلت و شان” اهمیت دارد.

3- می خواهید که سازگار باشید. نمی خواهید که خودتان را از گروه بیگانه کنید بنابراین درخواست های دیگران را تایید می کنید.

4- ترس از نزاع. شما احتمالا از این می ترسید که در صورت رد درخواست فردی، باعث عصبانی شدن وی شوید. این می تواند منتج به یک برخورد زشت شود. اگر هم چنین اتفاقی رخ ندهد امکان دارد که اختلاف عقیده ای رخ داده و در نتیجه در آینده باعث نتایج منفی شود.

5- ترسِ از دست دادن موقعیت ها. شاید با گفتن “نه” مضطرب شوید چرا که باعث بسته شدن درها بر روی تان می شود.

6- خراب نکردن پل ها. برخی از مردم “نه” گفتن را نوعی روگردانی می دانند. اینطور فکر می کنید که، “نه” گفتن می تواند باعث خراب شدن پل ها و قطع رابطه ها شود.

“نه” گفتن به معنای گستاخ شدن شما نیست؛ همانطوری که ناسازگاری شما را نخواهد رساند. “نه” گفتن به معنای ایجاد نزاع نیست؛ همانطور که باعث از دست دادن موقعیت های تان در آینده نخواهد شد. و همچنین “نه” گفتن قطعا باعث خراب کردن پل ها نخواهد شد. این ها همه تفکرات اشتباهی هستند که در ذهن تان وجود دارند.

“نه” گفتن راجع به احترام به موقعیت ها، زمان و فرصت تان است. “نه” گفتن حق مسلم شماست.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 7 راه ساده برای “نه” گفتن

اگر شما اطمینان ندارید که چگونه بایستی “نه” بگویید، در زیر 7 راه ساده برای انجام آن وجود دارد. آنها را در موقعیت های خوب به کار ببندید.

1. “الان خودم اولویت های دیگری دارم، نمی توانم این کار را انجام دهم.”
اگر سرتان خیلی شلوغ است که درگیر درخواست یا پیشنهاد او شوید، جمله ی بالا به کارتان می آید. این جمله به دیگران می فهماند که وقت شما هم اکنون پر است، بنابراین او بایستی دست نگه دارد. اگر که می خواهید کارتان آسان تر شود، می توانید به جمله تان این را هم اضافه کنید که بر روی چه چیزی مشغول به کار هستید تا او بهتر متوجه شود.

2.“الان زمان خوبی نیست چرا که من در میان انجام کاری هستم. چطور است که ما در زمان X دوباره ارتباط برقرار کنیم.”
خیلی پیش می آید که شما در میان انجام کاری هستید که ناگهان درخواست کمکی از شما می شود. اول، به او این اجازه را بدهید که دریابد “الان زمان خوبی نیست” چرا که شما در حال انجام چیزی هستید. دوم، با پیشنهاد زمانی دیگر به او بفهمانید که شما مشتاق به کمک هستید. از این طریق، او احساس بدی نخواهد کرد.

3. “مشتاق به انجام آن هستم، ولی…”
این جمله باعث دلگرمی می شود، چرا که به او این را می فهماند که شما ایده ی او را دوست دارید و هیچ چیز اشتباهی درباره ی آن وجود ندارد.

4. “اجازه بده ابتدا درباره ی آن فکر کنم، بعدا به تو خبر خواهم داد.”
این جمله بیشتر شبیه “شاید” گفتن است تا گفتن یک “نه” صاف و پوست کنده. اگر علاقه مند هستید اما نمی خواهید همین الان “بله” را بگویید، از این جمله استفاده کنید.

5. “این ملاقات آن چیزی نبود که من نیاز داشتم اما یقینا درخواست شما را در نظر خواهم داشت.”
اگر کسی در حال ایجاد یک معامله یا فرصتی است که از قضا آن چیزی نیست که شما به دنبال آن هستید، اجازه دهید که او بداند این ملاقات آن چیزی نبود که به آن نیاز داشتید. در غیر این صورت، مذاکره می تواند خیلی طولانی شود. از طرف دیگر، این جمله به طرف می فهماند که هیچ ایرادی درباره ی پیشنهادش وجود ندارد.

6. “من بهترین فرد برای کمک در این مورد نیستم. چرا آقا/خانم X را از درخواستت مطلع نمی کنی؟”
اگر از شما درخواست کمک در چیزی می شود که نمی توانید در آن شرکت کنید، به او این اجازه را بدهید که متوجه این موضوع شود که به دنبال فرد اشتباهی می گردد.

7. “نه، نمی توانم.”
راحت ترین و ساده ترین راه برای “نه” گفتن استفاده از جمله ی بالا است.

ما موانع زیادی برای “نه” گفتن در ذهن مان ایجاد می کنیم. همانطور که در ابتدای این مطلب نیز دیدید، این موانع خود ساخته هستند و به هیچ وجه درست نیستند. خیلی درباره   “نه” گفتن فکر نکنید و فقط آن را بی درنگ بگویید.
“نه” گفتن به ملاقات هایی که نیاز ندارید را یاد بگیرید، و هنگامی که این کار را انجام دادید در واقع متوجه خواهید شد که این کار چقدر آسان است. در نتیجه، شما وقت بیشتری برای خودتان، کارتان و چیزهایی که بیشتر برایتان مهم هستند، خواهید یافت.

 

 

تقویت املا وانشا

 

در حیطه زبان آموزی، چهار ركن اصلی:

 گوش دادن – صحبت كردن  خواندن و نوشتن امروزه در دنیا به عنوان یك قانون مسلم پذیرفته شده، در آموزش تمامی زبان های دنیا و برنامه های آموزشی مدنظر قرار می گیرد.

در این چهار قدم به ترتیب نوشتن جایگاه چهارم را به خود اختصاص داده، چرا كه سه امر گوش دادن و صحبت كردن و خواندن برای نوشتن مقدمه و پیش سازمان دهنده، و زمینه بوده و بالاترین سطح را به خود اختصاص داده است.

 

روش های تقویت انشای دانش آموزان ابتدایی

 

از آنجایی كه مقطع ابتدایی پایه ای برای مقاطع دیگر بوده امروزه در امر زبان آموزی نگارش از اهمیت بالایی برخوردار است، مخصوصاً در پایه سوم كه اولین پایه ای است كه به صورت مستقل انشا نوشته می شود، چون در پایه دوم از جمله نویسی استفاده می گردد، این جملات اكثراً مرتبط با هم نیستند و هر یك به طور جداگانه نوشته می شود و بیشتر نحوه و ساختار جمله، منظم كردن جملات در هم ریخته، كوتاه سازی، تركیب جملات ساده یا جمله سازی با كلمات ساده مد نظر است. برای دانش آموزان نوشتن جملات و متن به صورت مرتبط در پایه سوم با توالی مناسب مشكل می باشد.

بیشتر آموزگاران نوشتن انشا در زمره تكالیف نگریسته و در پایان این ساعت درس موضوعی را برای نوشتن انشا مطرح می كنند و برای جلسه بعد منتظر نوشتن انشا از سوی دانش آموزان می شوند. چون دانش آموزان خود قادر به نگارش نیستند لاجرم به اولیای خود متوسل شده از آنها حتی نه به عنوان كمك؛ بلكه كسی كه باید متن انشا را به صورت كامل برای آنها دیكته نمایند نگاه می كنند كه این امر برای ما نیز در دوره تحصیل بارها اتفاق افتاده و چه بسیار كودكانی كه برای نوشتن انشا توسط اولیا سرخورده و تنبیه شده اند، و صدمات جبران ناپذیری را تحمل نموده اند كه حاصل ایـن شیـوه نـگارش ها در بـررسـی هایی فعلی و بروندادهای این مدارس كه همان فارغ التحصیلان هستند كه با مدارك بالا قادر به نوشتن خواسته های خود در قالب جملات و به صورت مكتوب نیستند.

انشاهای نوشته شده در منزل، چون توسط اولیا یا افرادی بوده كه از نظر سطح علمی بالاتر از دانش آموزان است، در سطح بالای گروه سنی وی بوده و حتی محتوا و كلمات نوشته شده برای دانش آموزان قابل تفهیم نیست. این روند موجب نارضایی اولیا نیز می گردد، این نوع انشاها حتی در حین قرائت چندان مورد توجه دانش آموزان دیگر كلاس قرار نمی گیرد.

موضوعات ارابه شده برای انشا چندین سال است كه روش سنتی خود را طی نموده كه همان توصیفی نمودن یك پدیده یا فصل و ... یا مناسبت هایی از سال چون نـوروز و تعطیلات و ... است. این موضوعات بعضاً آن قدر كلی هستند كه در حیطه دانش آموزان مقطع ابتدایی نیست.

چگونگی اداره كـردن كـلاس ها بـا تـوجـه بـه كـم بـودن ظـرفیـت گوش دادن دانش آموز در مقطع ابتدایی بعد از دقایقی موجب سر و صدا و عدم تحمل شنیدن متن ها توسط كودكان می گردد، چون مطالب در خصوص موضوع واحد است و اكثر مطالب مشابه هست و هیچ جذابیت و تفنن تهیج خاصی نیست، بسیار خسته كننده و ملال آور می شود، به طوری كه از طرف دانش آموزان فقط رفع تكلیف تلقی می گردد، به مثابه ای كه اگر در پایان این زنگ در خصوص متن های خواندن شده دانش آموزان از خود آنها بپرسیم مطلبی قابل توجه و یا پیام قابل بیان برای ما و خودشان نداشته باشند، دانش آموزان نوشتن انشا را، پر كردن یك صفحه از دفتر خود از مطالب به هر نحو كه باشد می دانند.

برای اكثر معلمان نیز ساعت انشا كسل كننده و خسته كننده می باشد، در یك نظر سنجی از بچه ها، آنها نیز بیان كردند كه نمی دانند چگونه انشا بنویسند، موضوعات برای آن ها قابل فهم نیست، مورد علاقه آنها نیست و با توجه به دو زبانه بودن در جمله بندی و پیدا كردن كلمات معادل با زبان مادری مشكل دارند.

در ساعت انشا می توان با ایفای نقش، قصه گویی و نمایش خلاق به عالی ترین اهداف زبان آموزی دست یافت كه نوشتن نیز یكی از این اهداف است ایجاد برقراری ارتباط انسانی و عاطفی , نظم بخشی به افكار گفتار پرورش قوه تفكر استدلال، استنتاج و به طور كلی رشد و شكوفایی خلاقیت و استعدادهای زبانی در دانش آموزان می انجامد.

علل ناتوانی دانش آموزان در نگارش انشا بدین شرح می باشد

روش های تقویت انشای دانش آموزان ابتدایی

 

1- عدم آشنایی دانش آموزان با طرز و چگونگی انشا كه دلایل آن در وضعیت موجود نوشته شد، كه در دوم ابتدایی آشنایی دانش آموزان فقط با جمله بندی بوده  است.

2- دانش آموزان نمی دانند كه در مورد چه بنویسند، كدام موضوعات و مطالب در نوشتن آن ها كمك خواهد كرد.

3- انشا در سر كلاس نوشته نمی شود، محول كردن نگارش به محوطه خارج از كلاس كه لاجرم دانش آموزان از اولیای دانش آموزان استفاده نماید.

4- عدم علاقه و رغبت معلمان و همچنین عدم آشنایی با قواعد موضوعات مناسب هر پایه مطابق با اصول روان شناسی، و توانایی ذهنی، حدود سنی 10  الی  11 سال.

5- تقویت نكردن مهارت گوش دادن دانش آموزان به انشاهای خوانده شده در كلاس درس.

6- عـدم فضـای آزاد، و فضـای پـرسـش و پـاسـخ و نقـد و بـررسـی نوشته های دانش آموزان در كلاس.

7- مناسب نبودن موضوعات انتخاب شده با توجه به گروه سنی و همچنین تكراری بودن موضوعات.

8- عدم مطابقت مطالب كتاب های قصه و داستان پروری ذهن های دانش آموزان در مدرسه و بیرون از مدرسه.

9- معلمان معیارهای مشخص در ارزشیابی انشا در دست ندارند.

چگونه انشا بنویسید

 

دانش آموزان پایه سوم ابتدایی برای اولین بار با درس انشا آشنا می شوند، پس باید تناسب، اندازه و كیفیت استفاده از لغات مطابق گنجینه لغات و سایر مسایل رعایت و مدنظر قرار گیرد و حتی چند جلسه آغاز سال با روند نگارش مخصوصاً با توجه به گروه سنی شان آموزش داده شوند، حتی چندین مورد از انشاهای سوم ابتدایی های سال قبل خوانده شود این آموزش ها با توجه به توانایی و ذوق و سلیقه هـر معلـم و دیـدگاه وی می تـواند گوناگون باشد اما از نظر ما می تواند بدین گونه باشد:

1- موضوعی برای انشا انتخاب می شود باید كاملاً واضح و محدود و توضیحات را در خصوص آن موضوع را ارایه داد.

2- چگونگی ربط دادن جملات و گسترش حوزه واژگان و افزایش كمیت جمله ها آموزش داده شود.

3- تصاویری كه در اختیار دانش آموزان قرار دهیم و از آن ها بخواهیم در مورد تصاویر چند سطری برای ما بنویسند.

4- جملات درهم ریخته را با اندازه های متفاوت در اختیار آن ها قرار داد تا آن ها كامل نمایند.

5- پاكیزه نویسی، رعایت اصول نگارش و علایم سجاوندی در پایه ابتدایی، چگونگی تنظیم ساختار انشا و پیش نویس و پاكنویس نیز مورد تایید و پیگیری قرار گیرد.

6- با تعریف یك كارتون یا داستان می توانند یك انشا خوب بنویسند، البته بهتر است این كارتون نمایش داده شود یا داستان را خودشان بخوانند.

7- در مناطق دو زبانه بهتر است از ابتدا دانش آموزان علاوه بر زبان مادری از زبان فارسی كه زبان نوشتاری و معیار و ملاك ارزیابی ما می باشد مدنظر همكاران بوده تا حوزه گنجینه ی لغات آن ها افزایش یابد.

 

 

 

انواع انشا (پایه سوم)

1- انشای توصیفی

2- خاطره نویسی

3- داستان نویسی

4- انشا شفاهی

5- نامه نگاری

نحوه ارزش یابی

 

در مقطع ابتـدایـی به خصوص در پایه سوم چون اولین سالی است كه انشا تدریس می گردد، معلم دلایل برتری انشاهای دانش آموزان را برای آنان بیان كند و نقاط قوت آن ها را در این خصوص بیان نماید. تا از این طریق دانش آموزان دیگر این نقاط را در نوشته های هفته های بعدی خود مورد توجه قرار گیرد. و این نمونه برخی از معیارها و برتری انشاها را می توان بدین عناوین بیان كرد:

1- جمله بندی صحیح

2- ربط داشتن جمله ها با توجه به موضوع

3- رعایت توالی زمانی و مكانی و عدم تكراری بودن آن

4- رعایت جمله بندی و علائم سجاوندی، نوع جمله ها

5- طولانی نبودن داستان

 

راه هایی پیشنهادی برای نگارش انشا

 

با توجه به دیدگاه و مطالعاتی كه انجام شد چندین راه برای فعال شدن و علاقه نشان دادن دانش آموزانی كه در درس انشا پیشنهاد شده است:

 نوشتن انشا حتماً در كلاس صورت بگیرد حتی اگر 3 الی 4 سطر هم نباشد.

 

 بعد از نوشتن انشا معلم كلیه انشاها را بررسی نماید و با قید تاریخ و امضا تا تغییر متن به حداقل برسد

 اگر زمانی بعد از نوشتن متن های انشا می باشد، یكی یكی از دانش آموزان را می خواهیم تا انشا خود را بخوانند.

 

 چون پرورش تخیل در كودكان خیلی عالی است بنابراین سعی شود به داستانهای خیالی و فضایی علاقه فراوان دارند موضوعات انشا به صورت داستانی انتخاب می شود.

 

 معلم مربوطه می تواند به دانش آموزان داستانی (فیلم – كارتون و یا كتاب های داستان ) یا هر آنچه در ذهن اوست را انتخاب كرده و چند كلمه ای از آن را روی تخته سیاه می نویسد و از دانش آموزان می خواهد دنباله داستان خود را به میل خود ادامه دهند. كه این امر در پرورش تخیل كودكان موثر می باشد.روش های تقویت انشای دانش آموزان ابتدایی

 

 شیوه داستان گویی می تواند به چند شكل صورت بگیرد، به صورت نوشتاری یعنی كلماتی را در روی تخته سیاه كه همدیگر را در حول محور موضوع مورد نظر، تداعی نماید و خود دانش آموزان ادامه دهند، یا این به صورت تصویری ( تصویر خوانی ) تصویری كه حاوی یك موضوع و مفهوم باشد و دانش آموزان بتوانند از روی این تصویر مطالبی را بنویسند یا به روش دیگری كه می تواند در پرورش خلاقیت كودكانی موثر افتد، این كه یك قسمت داستان در تخته سیاه نوشته شود و در ادامه بچه ها خودشان با قوه و خلاقیت خود جملات و انشا را ادامه دهند.

این روش در مناسبت ها كاربرد بهتری دارد، مثلاً در ماه رمضان می توانیم روی تخته سیاه مطلب را این گونه آغاز كنیم: (( در یكی از روزهای ماه رمضان علی در مدرسه می خواست آب بخورد و یك دفعه یادش افتاد كه....

 برای دانش آموزان قصه ای بخوانیم یا بعد از آنها بخواهیم دوست دارند به جای كدام یك از شخصیت های قصه خوشش آمد خود را به جای آن شخصیت قرار داده و برای ما قصه شنیده را خلاصه نویسی نماید.

 تمامی موضوعات فصل ها را می توانیم در قالب داستان و به زبان بسیار ساده و كودكانه شروع و ادامه دهیم.

 معلمان نیز باید با روش داستان نویسی و ساخت داستان، طولانی نبودن انشا آشنا شوند، هدف داستان و توالی مطلب را بدانند.

 

 

نتایج

 

با توجه به موارد ذكر شده می توان به نتایج زیر اشاره كرد با اجرای این روش ها:

 دانش آموزان خود قادر به نوشتن انشا شدند هر چند در حد چند سطر

 اكثریت دانش آموزان به خاطر تخیلی بودن داستان ها علاقمند به نوشتن شده بودند.

 دانش آموزان اعتماد به نفس لازم را در نوشتن پیدا كرده بودند.

 با این روش ها بهتر می توانیم از زمینه های روانی و علایق آنها پی ببریم.

 دانش آموزان مستعد در نگارش شناسایی و هدایت می شدند.

 مهارت های گـوش دادن و صحبت كـردن آنها در كنار مهارت نوشتن تقویت می شود.

 با توجه به روند صعودی پیشرفت، در مقایسه انشاها – توالی مطالب، گنجینه لغات و تنوع مطلب بهتر می شود.

 دانش آموزان با قرار دادن خود به جای قهرمان علاقمند می شوند و روحیه شادابی در این رنگ دارند.

 چون خود را قهرمان داستان می دانند در مواجه شدن با مشكلات خلاقانه تصمیم می گیرند و از مواجه با شكست هراس نداشته و آثار مطلوبی در زندگی آینده آنها خواهد داشت.

نتیجه گیری

 

نكته مهمی كه معلمان در زنگ انشا باید مدنظر قرار بدهند، نوشتن انشا در سر كلاس و در حضور معلم است نه در منزل، اگر این روند در مدارس پیگیری شود، دانش آموزان در پایه های بالاتر نوشته های قوی خواهند داشت و این قدرت نوشتاری باعث پیشرفت تحصیلی نیز خواهد شد.

شیوه داستان نویسی و داستان گویی از بهترین روش می تواند باشد كه توام با علاقه و دقت دانش آموزان مناسب ترین شیوه بوده و قوه تخیل و گنجینه لغات آنها را بالا برد و در جهت پیشرفت تحصیلی نیز در بلند مدت موثر خواهد افتاد.

‎

 

 

شیوه های مدیریت کلاسی

 

 

پیشرفت هر جامعه ای به چگونگی كیفیت آموزش و پرورش آن جامعه بستگی دارد

 

شیوه های مدیریت کلاس:

چكیده

پیشرفت هر جامعه ای به چگونگی كیفیت آموزش و پرورش آن جامعه بستگی دارد. آموزش و پرورش اگر راه دموكراسی و روش علمی پیش گیرد زمینه ی ایجاد جامعه ای پیشرفته را مهیا می سازد. به منظور رسیدن به این دموكراسی، رعایت قانون و نظم و ایجاد نگرش مثبت در این زمینه و اعمال آن توسط افراد یك جامعه، به خصوص متو لیان امر خطیر تعلیم و تربیت، ضرورت می یابد. در این مقاله، سعی بر این است كه به موارد زیر پرداخته شود.

- اهمیت و ضرورت نظم و انضباط در كلاس

- روش تدریس مناسب

- راه ها و فنون ایجاد نظم كلاس و یا مدیریت كلاس

- ویژگی های رفتاری و اخلاقی یك معلم و رابطه ی آن با ایجاد نظم كلاس

همچنین در این مقاله ضمن تبیین وتوضیح مواد ذكر شده و ارائه ی راه حل های كاربردی بر مبنای تئوری های علم تعلیم و تربیت در رابطه با موضوع مقاله، در پایان پیشنهادهایی نیز براساس موضوع مهم مدیریت كلاس كه همه ی معلمان و استادان دانشگاه ها و مراكز آموزش عالی با آن درگیر می باشند، ارائه می گردد.

مقدمه:

آموزش و پرورش علاوه بر این كه در دسته بندی مشاغل در رده بالایی قرار دارد.از نظر پیچیدگی نیز جزء پیچیده ترین حرفه های تخصصی دسته بندی می گردد.(علاقه بند،1375)

اشراف معلم بر موضوعات درسی، مسائل یادگیری، الگوه، مهارت ها، روش ها، راهبرده، و فنون تدریس، از عوامل عمده ی اثر بخشی رفتار و مدیریت كلاسی می باشد.

در رفتار كلاسی و ارتباط معلم با دانش آموزان با توجه به این كه مدرسه و كلاس سازمان های اجتماعی آموزش تربیتی می باشد. از نظر یه های سازمانی استفاده می گردد.

كلاس درس یك سازمان اجتماعی آموزش است،سازمان های اجتماعی، آموزشی – تربیتی، بدون پیروی محض از ارتباطات رسمی  در جهت پویایی پیش می روند. وجود نظم و انضباط در كلاس و یا به عبارتی مدیریت كلاسی، جهت اثر بخشی و كارآیی و در نهایت بهره وری كار یك معلم بسیار مؤثر می باشد. بنابراین لازم است در این خصوص فنون و ویژگیهای مورد نیاز مدیریت كلاس شناسایی و تبیین گردد، تا مورد استفاده ی همه ی كسانی كه با آموزش و پرورش سر و كار دارند، قرار گیرد.

تعریف مدیریت

از مدیریت تعریف های زیادی شده است كه بر اساس اهمیت كاربرد آن ها در رفتار كلاسی به برخی اشاره میشود.یكی از تعاریف قابل قبول مدیریت در امر رفتار كلاسی این تعریف است.

مدیریت یعنی هنر انجام دادن كارها به وسیله ی دیگران (فالت) در این تعریف، رفتار  آمرانه ی معلم و همچنین خود محوری وی مورد  انتقاد قرار می گیرد. با توجه به این تعریف، معلم بایستی یك راهنمای خوب باشد، ولی كارها توسط خود دانش آموز انجام شود. و آنها در امر یادگیری فعال باشند. بدیهی است كه هر چه مشاركت دانش آموزان در فعالیتهای كلاسی و در امر یادگیری بیشتر باشد،رشد مهارت های گوناگون در آنان بیشتر می شود،و متكی به خود می گردند و اعتماد بنفس در آنان رشد می كند. باید در نظر داشت كه این تعریف در كلاس هایی كه فراگیران دوران كودكی را طی می كنند،دارای كاربرد زیادی نیست در مقطع ابتدایی،پیش از آنكه معلم به كودكان آموزش دهد،بایستی عمدتآ خود، برنامه ریز بوده و اهداف آموزشی را دنبال كند، زیرا با توجه به ویژگی های خاص كودكان اولآمتكی به دیگران بوده و ثانیآ كم تجربه می باشند، این وظیفه به معلم برمی گردد، در حالی كه آموزش بزرگسالان به دلیل اینكه آنان در امر برنامه ریزی های درسی و كلاسی، از اهمیت زیادی برخوردار می گردد. با توجه به موارد فوق در آموزش دوره های بالاتر، لازم است فراگیران، خود در امر یادگیری مشاركت داشته باشند. در تعریف دیگر مدیریت كار كردن با افراد به وسیله اعضای گروه هابرای تحقق اهداف سازمانی بیان شده است (پرداختچی 1372)

در این تعریف، اهمیت مشاكت معلم به عنوان رهبر و راهنمای دانش آموزان، بیشتر ملحوظ است، بدین معنی كه پس از اینكه اهداف مشخص شد معلم و دانش آموزان بایستی با برنامه ریزی صحیح راه رسیدن به آن را دنبال كنند.

تعریف مدیریت كلاس

مدیریت كلاس درس عبارت ازرهبری كردن امور كلاس درس از طریق: تنظیم برنامه درسی،سازماندهی مراحل كار و منابع، سازماندهی محیط به منظور بالا بردن كار نظارت بر پیشرفت دانش آموزان و پیش بینی مسائل با لقوه است.( صفوی،1372)

تعریف دیگری از سازماندهی و مدیریت كلاس وجود دارد كه میتوان از آنها در رهبری كلاس درس، با تكیه بر بعد انسانی آن چنین تعریف كرد:

مدیریت كلاسی عبارت است، از هنر به كار بردن دانش تخصصی و بهره گیری ازمهارت های كلاس داری در هدایت دانش آموزان به سوی اهداف مورد نیاز و جامعه

اهمیت و ضرورت مدیریت و انضباط كلاس

بدون شك به منظور تدریس ونیل به اهداف آموزش و پرورش، وجود شرایطی لازم می باشد، از جمله این شرایط می توان به نظم حاكم بر كلاس به عنوان فاكتری مهم اشاره نمود، زیرا كلاسی كه در آن اولین گام یادگیری (یعنی نظم وانضباط  و مشاركت در فعالیت و جلب توجه فعال شاگردان) اعمال نگردد، به یقین نتایج مطلوبی نخواهد داشت. روش های كلاس داری ونظم كلاس در ایجاد انگیزه برای یادگیری دانش آموزان بسیار موثر می باشد.

اهداف می توانند به وسیله روش ها تحت تاثیر قرار گیرند.( 1999،rozyck) بنابراین اعمال روش های درست تدریس و سبك های مناسب مدیریت با توجه به شرایط كلاس، امكانات آموزشگاه، توانایی معلم و نوع كتاب و محتوای درسی، متفاوت می باشد.

عوامل موثر بر مدیریت كلاس را در سه قسمت به شرح زیر طبقه بندی می نماییم.

الف: ویژگی های شخصیت معلم؛

ب: روش های تدریس معلم؛

ج: استفاده از فنون تدریس

الف) ویژگی های شخصیتی معلم

بدون شك شخصیت و یا ویژگی های شخصیتی معلم، یكی از عوامل بسیار مهم در نظم دهی كلاس می باشد. معلمی كه  ظاهرآن آراسته می باشد، مثبت نگر و خوش اخلاق است به توانایی های ذهنی، جسمی، عاطفی و تفاوت های فردی شاگردان آگاهی دارد، شرایط فیزیكی كلاس را از قبل آماده می سازد، مهارت ارزشیابی و پرسش كردن را میداند، دانش آموزان را دوست دارد و به كارش علاقه نشان میدهد، با ایمان،راستگو، صادق و خوش بیان می باشد و در كارش مسلط است و با معلمی كه این ویژگی‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ها را ندارد، مسلمآ بسیار متفاوت است بنابر این معلمین باید این صفت را در خود آشكار نمایند و در تمهیدات اشتغال به حرفه ی مقدس معلمی،این وی‍‍‍ژگی ها را در خود متبلور سازند.

ب) روش های تدریس

بسیارند دانشجو معلمینی كه در كلاسها ی دانشگاه یا مراكز تربیت معلم، دائم این جمله را بیان می دارند كه " این روش تدریس را نمیتوان در كلاس ها به كار برد " دلیل گفتن این جمله اعتراضی این است كه دانشجویان معلمی، هنوز آگاهی ندارد كه هر روش تدریس كارآیی خاص خود  دارد و از یك روش تدریس نمی توان برای آموزش همه دروس و یا در همه كلاس ها استفاده نمود. همچنین بعضی اذعان می دارند كه اجرای بعضی از روش های تدریس، باعث شلوغی و بی نظمی كلاس می گردد.

در توضیح این مطالب شایان ذكر است كه یك معلم باید با توجه به شرایط كلاسی- امكانات و تجهیزات – توانایی های خود و شاگردان و محتوای كتب درسی یك روش مناسب انتخاب نماید و در صورتی كه روش تدریس معلم مناسب نباشد باعث سردر گمی شاگردان، شلوغی كلاس و اتلاف وقت خواهد شد. بنابر این لازم است كه یك معلم نسبت به الگوها،روش ها و راهبردهای فنون تدریس،آگاهی های لازم را داشته باشد تا به موقع و در جای مناسب از هر كدام از روش ها و فنون،با موقعیت بهره مند گردد. 

یكی از دلایل عدم استفاده از روش های فعال تدریس توسط معلمان محتوای كتب درسی می باشد. تحلیل محتوای كتب درسی دوره ی دبیرستان نشان می دهد كه تنها 37 درصد معیار های روش های تدریس فعال و كتب درسی این دوره اعمال گردیده است.(پیریایی،1383) بنابر این ضرورت دارد كه یك معلم در طراحی آموزشی تدابیری بیاندیشد تا شاگردان را با مفاهیمی كه ارائه گردید آشنا نموده.

 و امكان بر هم زدن نظم كلاس را از دانش آموزان خاطی سلب نماید، همچنین ضروری است كه محتوای كتب درسی با توجه به چگونگی آموزش و اعمال روش های تدریس فعال باز نگری گردد.

ج) فنون تدریس

تدریس به مجموعه اعمالی كه معلم برای جلب توجه شاگردان به تدریس اثر بخش و كارآمد تر اجرا می نماید، گفته میشود. آشنایی و آگاهی نسبت به فنون  تدریس و اعمال آنها در كلاس درس توسط معلم، باعث می شود،وی بدون استفاده از خشونت و تنبیه بدنی، كلاس را مدیریت نموده و نظم را حاكم سازد، از جمله فنون تدریس می توان موارد زیر را بر شمرد.

 1- تدبیر منفی

تدبیر منفی یكی از تكنیك های خانواده درمانی است و معلم به منظور ساكت كردن كلاس و یا جلب توجه دانش آموزان از آن استفاده می نماید بدین صورت كه وقتی كلاس شلوغ میشود معلم طنین شادی صدای خود را كم كرده و بغض صدایش را افزایش می دهد و با این روش به كلاس نظم می بخشد.

2-  كم وزیاد كردن تن صدا

به منظور جلب توجه شاگردان و وادار كردن آنها به گوش دادن،معلم باید با صدای یكنواخت صحبت نكند، نوسانات صدای خود را كم و زیاد نماید تا دانش آموزان شنونده فعالی شوند.

3- حركت های معلم

بین حركتهای معلم وتوجه شاگردان رابطه مستقیم وجوددارد، ( شعبانی،382) هر چه حركات هدفمند معلم و حركت كردن  به آخر كلاس و بر گشتن و حركات پایین كلاس معلم بیشتر باشد، معلم بر كلاس مسلط تر خواهد داشت و شاگردان بیشتر به او توجه خواهند كرد ودر نتیجه یادگیری بهتر صورت میگیرد.

4- تاكید روی بعضی از مفاهیم و كلمات

" نگاه كنید، دقت كنید "، این كلمات خیلی مهمند و تكرار بعضی افعال و كلمات از جمله نكاتی است كه به خاطر تاكید معلم، توجه شاگردان را جلب می نماید.

5- اشارات معلم

بعضی از ایما ها و اشارات معلم، باعث دقت بیشتر شاگردان می شود؛ حركات دست، چشم،ابرو، دهان، انگشتان و سر، مشتمل برا ین حركات است.

6- مكث های به موقع و هدفمند

برخی معلمان در حین توضیح دادن و یا سخنرانی با مكث های به موقع حواس شاگردان را به مفاهیم جلب می نمایند، و سر و صدای دانش آموزان را كاهش می دهد. و كلاس را اداره می نمایند.

7- تشویق وتمجید دانش آموزان

یكی ازفنونی كه به عنوان ابزاری موثر دراختیار معلمان می باشد، تشویق و تمجید است؛ البته تمجید عملكرد شاگردان، با ارزش تر از تشویق آنان است، زیرا تشویق شاگردان باعث به وجود آمدن آموزش و پرورش سود گرایانه می گردد. همچنین معلم می تواند با توجه به سن دانش آموزان از تقویت پته ای نیز بهره ببرد.ویا از كارتهای تلاش، امتیاز و كارت جایزه بدین منظور استفاده نماید. استفاده ی فاصله ای و نسبی متناوب از این ابزار،اثر بخشی آن را ارتقا می بخشد.

8- نگاههای معنی دار

گاهی  نگاههای معنی دار معلم به دانش آموزی كه به درس توجه ندارد و یا سروصدا می كند،باعث كاهش رفتار نا به جای او می گردد.همچنین با عصبانیت نگاه كردن به دانش آموزانی كه برای كلاس مزاحمت ایجاد كرده اند ؛باعث می شود دانش آموز وادار شود به درس های معلم گوش دهد.

9- ضربه زدن به میز و صندلی

گاهی معلم با ضربه زدن به میز یا تابلوی كلاس،توجه شاگردان به مطالب و مفاهیمی كه ارائه می شود  جلب می كند.

10- تدوین قانون و مقررات كلاس

تدوین قوانین كلاسی و تشریح آن برای دانش آموزان و آگاهی دادن به آنها باعث ایجاد نگرش می گردد و در نهایت موجب عملكرد مثبت فردی و گروهی می شود. لذا معلمان باید در تدوین مقررات كلاس به خصوص در روزهای اول دقت كافی داشته باشند.

از زمانی که تعلیم و تربیت به وجود آمده است، معلمان به رفتار دانش آموزان توجه داشته اند. حتی سقراط شکایت داشت که دانشجویان او "عاشق تجملند"، رفتارهای بدی دارند و به اولیای خود بی احترامی می کنند.

این نگرانی فزاینده وجود دارد که رفتارهای نامناسب دانش آموزان امروز، به مراتب بیش تر و شدیدتر از گذشتگان باشد، ولی شواهد اندکی برای اثبات این نظریه وجود دارد. کارشناسان گوناگون نظریات متفاوتی درباره اداره کلاس مطرح کرده اند، ولی بهترین شواهد را باید از مشاهده مستقیم کار معلمان در سازماندهی محیط کلاس به دست آورد. در سال های اخیر، اصطلاح "مدیریت کلاس" عمدتاً به نوعی روش رفتاری برای هدایت رفتار کلاس اشاره داشته است. این هشت اصل در زمینه مدیریت کلاس می توانند مفید باشند.

1- امکان فعالیت های یادگیری معنادار را فراهم سازید. رمز پیشگیری از بروز مشکلات در کلاس، داشتن فعالیت های با معنا و چالشگرانه است. وقتی دانش آموزان به کار خویش علاقه مند باشند، بی نظمی در کلاس کمتر می شود و زمانی که اطلاعات درسی برای دانش آموزان با معنا باشد، یادگیری تقویت می شود. یک عامل مهم برای پیدا کردن فعالیت های با معنا، اطلاعات شما از دانش آموزان، علاقه ها، روش فکری و میزان آمادگی آنان است.

2- کلاس را به محیط حمایت کننده تبدیل کنید. یادگیری و رشد، خود به خود اتفاق نمی افتد و به این منظور لازم است به نیازهای دانش آموزان پاسخ داده شود. کلاس باید محیطی باشد که در آن، به نیازهای زیستی، ایمنی، تعلق و احترام به نفس در حد اعلای ممکن پاسخ داده شود. آشکار است که معلم نمی تواند جایگزین پدر و مادر شود و سرپرستی و عشقی را که کودک نیاز دارد، برای او فراهم کند، ولی مسلماً می تواند امنیت دانش آموز را در کلاس تضمین کند و با تحسین صادقانه او، نقشی تسهیل کننده ایفا کند.

3- برای یادگیری موفقیت آمیز، فرصت های لازم را فراهم آورید. این گفته قدیمی که "موفقیت، موفقیت می آورد" در کلاس درس، کم تر از سایر جاها صادق نیست. همه دانش آموزان باید امکان تجربه موفقیت را در کلاس داشته باشند. این تجربه ممکن است از سهیم شدن در کارها تا پیشرفت در درسی خاص تغییر کند. معنای موفقیت تنها پیروزی در رقابت با دیگران نیست. پیشرفت فرد در انجام کارهای خود، منبع مهم کسب موفقیت است. معلمان موفق، فعالیت هایی را برنامه ریزی می کنند که ضمن کارامد بودن، احتمال موفقیت در آن ها زیاد باشد.

4- به دانش آموزان کمک کنید، هدف های مربوط به اصلاح خود را تعریف کنند. هدف هایی که دانش آموزان انتخاب می کنند، در رفتار موفقیت آمیز آنان تأثیر دارد؛ یعنی احتمال بروز رفتارهای سازنده از دانش آموزانی که هدف های مربوط به اصلاح خود را دنبال می کنند، بسیار بیش تر از آن هایی است که فقط در پی هدف های عملی کلاس هستند.

5- درباره نتایج کارها، اطلاعات لازم را در اختیار دانش آموزان بگذارید. گفتن نتایج کارها توسط معلمان، با موفقیت دانش آموزان رابطه نزدیک دارد. اگر آن ها به بچه ها، کارهای خوبشان و معیارهای خوب انجام دادن کارها را توضیح دهند، یادگیری دانش آموزان استمرار پیدا می کند و امکان بروز رفتارهای بد کاهش می یابد. به علاوه، این کار سبب می شود که آن ها درباره خود در رابطه با کارهایشان داوری کنند و کارهایشان را تحلیل کنند.

6- دانش آموزان را در تصمیم گیری شرکت دهید. دانش آموزان نیاز دارند که احساس کنند در مورد کارهایی که انجام می دهند، مختارند. اگر مدیریت کلاس ضعیف باشد، آن ها احساس می کنند که در مورد یادگیری خود اختیار ندارند. در این صورت، آن ها آنچه را معلم می خواهد انجام می دهند و انگیزه شان برای ادامه کار کاهش می یابد. معلمان موفق به دانش آموزان خویش اجازه می دهند که نقش مهمی را در تعیین تجربه های یادگیری ایفا کنند. آن ها اغلب به دانش آموزان اجازه می دهند که درباره موضوع، زمان و نحوه یادگیری تصمیم بگیرند. مشارکت دانش آموزان سبب می شود که احساس کنند، بر اوضاع مسلط هستند. در نتیجه، انگیزه آن ها افزایش و امکان بد رفتاری شان کاهش می یابد.

7- برای روزهای "بد" برنامه ریزی کنید. گاهی موفق ترین معلمان نیز با وجود برنامه ریزی، از تدریس باز می مانند. از جمله رویدادهایی مثل بیماری، مشکلات خانوادگی و... برای آن ها به وجود می آید. در این صورت، با یک پیش برنامه کلی و با معنا برای مواقع اضطراری، می توان دانش آموزان را کاملاً مشغول کرد.

8- رفتارهای مناسب را تقویت کنید. دانش آموزان نمی توانند در یک زمان، هم مسأله ریاضی حل کنند و هم با یکدیگر صحبت کنند. در این جا حل مسأله، رفتار مناسب و صحبت کردن، رفتار نامناسب است. وقتی رفتار نامناسب به ندرت اتفاق می افتد. این روزها با یکدیگر در تقابل هستند و در یک زمان تنها یکی از آن ها را می توان انجام داد. پس با تقویت رفتار مناسب می توان از بروز رفتار نامناسب جلوگیری کرد. معیار مدیریت موفق در کلاس، پرهیز از مشکلات است، نه صرفاً برخورد با رفتارهای نامناسب.

مدیریت کلاس درس

اشاره

امروزه با وجود ایجاد تغییرات عمیق در نظام آموزش و پرورش و تغییر در سیاست ها و برنامه ریزی های آموزشی، بعضی از معلمان در رویارویی با مسائل و مشکلات آموزشی فاقد توانایی های لازم و اساسی هستند و از روش های قدیم و مهارت های سنتی و انفرادی برای اداره ی کلاس خود استفاده کنند. همین امر باعث کندی شکل گیری فرایند یاددهی- یادگیری و آسیب پذیری امر آموزش شده است

تحقیقات بی شمار نشان داده اند، بعضی از مشکلات اخلاقی و اجتماعی نوجوانان ما حاکی از جذاب نبودن محیط مدرسه و کلاس درس و کشمکش های این گونه دانش آموزان با معلمان و در نتیجه افت تحصیلی آنان بوده است. لذا وجود مدیریت کارآمد معلمان و ایجاد شرایط لازم برای تسهیل در امر یادگیری در کلاس درس که مطابق نیازها و ویژگی های فراگیران باشد، لازمه ی جامعه ی امروزی و راه گشای بسیاری از مشکلات نوجوانان است.

در این نوشتار، ضمن ارائه ی تعاریفی از مدیریت، اصول و هدف های آن، مهارت ها و روش های مدیریتی کلاس درس معرفی و مورد بحث قرار گرفته اند. بعضی عقیده دارند، مدیریت کلاس درس فقط با حفظ نظم و انضباط کلاس قابل طرح است، اما مدیریت کلاس درس سخنی بس فراتر از آن است.

معلم موفق کسی است که کلاس درس را به گونه ای آماده سازد تا پاسخ گوی تمامی چالش ها در طول تدریس باشد. معلم باید توانایی های خود را بشناسد، روش تدریس خود را ارزیابی کند و اگر روش ها قدیمی و کهنه باشند روش پویا و زنده ای را پیش گیرد تا روحیه ی خلاقیت و نوآوری را در نهاد دانش آموزان شکوفا سازد. او باید روش های برخورد با مشکلات درس را بشناسد و راهبردی را اتخاذ کند که فرایند یاددهی- یادگیری را مختل نسازد و مشکلات جزئی کلاس او، به مشکلات کلی و وخیم تبدیل نشود. هم چنین باید رفتاری داشته باشد که دانش آموختگان کلاس درس او، مسائل آموزشی و مشکلات رفتاری خود را در محیطی آرام و سرشار از محبت و غیر تهدیدآمیز حل کنند.

به گفته ی ایرنز، برخی از معلمان در هنر معلمی استعداد بیش تری دارند؛ اگرچه ممکن است ضرورتاً در علم معلمی استعداد خوبی نداشته باشند. این گروه از معلمان می توانند، فضای کلاس را به صورتی ماهرانه برای یادگیری، مساعد و دل انگیز کنند و مسائل و مشکلات انضباطی آن را به حداقل برسانند.

معلمان، علاوه بر کسب مهارت های مربوط به هنر معلمی، یعنی تسلط بر کلاس و داشتن مهارت های آموزشی باید واکنش ها و راهبردهای معین دیگری را نیز برای اداره ی کلاس درس یاد بگیرند.

مطالعات متعدد نشان داده است، معلم کارآمد و فعال معلمی است که می تواند براساس توانایی خود، به هدف های مورد نظر یادگیری و نیز دو مهارت زیر دست یابد

1. مدیریت اداره ی کلاس

2. تدریس کارآ

مدیریت کلاس چیست؟

مهم ترین دغدغه ی معلمان مبتدی، از اداره ی کلاس و یا به تعبیری مدیریت اداره ی کلاس درس ناشی می شود. برقراری نظم و کنترل کلاس و تدریس موفق، مجموعه نگرانی های این گونه معلمان است. بنابراین آگاهی از مفهوم مدیریت کلاس و راهبردهای آن، راهی برای رفع این نگرانی هاست.

در تعریف مدیریت کلاس درس گفته شده است: «مدیریت کلاس درس ایجاد شرایط لازم برای تحقق یادگیری است.» بر این اساس می توان استنتاج کرد، مهارت های مدیریت کلاس درس، سنگ بنای کل موفقیت در تدریس است. این امر به ویژه در کلاس های درس مدرسه های ایران که مملو از دانش آموزانی است که گاهی شمار آنان بالاتر از حد استاندارد است، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

اهداف مدیریت کلاس

هدف های عمده ی مدیریت کلاس شامل موارد زیر است

الف) برنامه ریزی درسی بر پایه ی آمیزه ای از تنوع و هدف

ب) ارائه ی دستورالعمل های شفاف به دانش آموزان در مورد فعالیت های درسی

ج) هدایت و نظارت بر یادگیری و فعالیت های دانش آموزان

د) به کارگیری ابزارهای آموزشی و منابع یادگیری و تدریس

ه) حرکت منطقی از یک مرحله ی تدریس به مرحله ی دیگر

و) زمان بندی فعالیت های کلاس و ایجاد توازن در آن ها

ز) شروع و خاتمه ی هدفمند درس

معلمان با بررسی هدف ها و مؤلفه های مدیریت کلاس درس، تأمل در مورد کلاس های خود، بازدید از کلاس های دیگر همکاران و گفت و گو با کارشناسان، نگرشی همه جانبه در مورد مدیریت کلاس پیدا می کنند.

اصول مدیریت کلاس

از مهم ترین اصول کلاس داری، کارآیی و جامع الاطراف بودن معلم است. معلم کارآ معلمی است که بر مطالب درسی تسلط دارد، کارها و اعمال او سازمان یافته و منظم و دارای اعتماد به نفس است، به دانش آموزان نیز اعتماد می کند و شکیباست.

به تعبیری دیگر، نخستین پیش درآمد برای اعمال مدیریت بر کلاس و ایجاد شرایط بهینه برای یادگیری این است که معلم فردی کارآ باشد تا از مهارت های مدیریت کلاس درس بهره گیرد.

جامع الاطراف بودن معلم، دومین پیش درآمد برای اعمال مدیریت بر کلاس است.

معلمان سه گونه اند

1. توضیح دهنده

2. مشارکت دهنده

3. توانمندساز

معلم توضیح دهنده بر موضوع درس تسلط دارد، اما آگاهی او از روش تدریس اندک است. تدریس او بر محور سخن رانی و توضیح استوار است و برخی دانش آموزان با او همراه هستند. معلم مشارکت دهنده بر موضوع درس تسلط دارد و افزون بر آن، با روش تدریس نیز آشناست. چنین معلمی می کوشد تا از فعالیت های جالب بهره گیرد، دانش آموزان را در کارها مشارکت دهد، و در عین حال مدیریت صحیحی را در کلاس اعمال کند.

معلم توانمندساز در مرحله ی عالی حرفه ای قرار دارد. او نه فقط موضوع درس و روش تدریس را به خوبی می شناسد، بلکه به تفکرات و احساسات دانش آموزان نیز توجه دارد.چنین معلمی اعتماد به نفس بالایی دارد، به حدی که دانش آموزان را در مدیریت کلاس درس سهیم می کند یا این که کلاس درس را یکسره به آنان می سپارد و خود راهنما می شود، با گفت و گو و مشورت با دانش آموزان تصمیم می گیرد تا در آنان توان یادگیری را عملی سازد.

مهارت های مدیریت کلاس

مدیریت کلاس بر دو مهارت به هم پیوسته و اساسی استوار است.

1. تصمیم گیری

2. اقدام

تصمیم گیری یعنی، چه اقدامی را چگونه، چه وقت، و به وسیله ی چه کسی باید انجام داد.

اقدام یعنی، عملی که در کلاس درس تحقق می پذیرد. مانند تأکید بر نکته های تدریس،استفاده از تخته سیاه و...

از این رو، مهارت های اساسی و ضروری برای مدیریت کلاس درس، به منزله ی اتخاذ تصمیم مناسب و تبدیل آن به اقدامی مؤثر است.

مدیریت کلاس درس

مدیریت کلاس درس زرهی نیست که معلمان از نخستین روز تدریس بر تن کنند و خود را در برابر مشکلات کلاس و چالش ها ایمن سازند، بلکه مهارتی است که هر روز با تجربه و تأمل و دقت معلم در کلاس کامل می شود و معلم را در امر تدریس کارآمدتر می سازد.

روش های مدیریت کلاس

انتخاب روش صحیح مدیریت کلاس درس و سازمان دهی آن، از علائم موفقیت معلم به شمار می آید. انتخاب هرگونه شیوه ی مدیریتی، به سبک تدریس و هدف های معلم بستگی دارد. معلمان با به کارگیری روش مدیریت مناسب کلاس درس خود می توانند، در پرورش مهارت های اجتماعی، خلاقیت ها و توانایی های دانش آموزان نقش مهمی داشته باشند و مشکلات انضباطی کمتری در کلاس خود مشاهده کنند.

اداره کردن چنین محیطی، نیازمند تصمیمات آنی و اقدامات سریع و مداوم است و به مهارت های خاص مدیریتی و گاهی تلفیق از چند روش مدیریتی نیاز دارد. در این جا سه روش مدیریت کلاس درس ارائه می شود.

1. روش رفتارگرایانه: رویکرد رفتارگرایانه به این نکته تأکید دارد که معلم باید تصمیمی اتخاذ کند تا در کلاس درس او مشکلی به وجود نیاید. از آغاز سال تحصیلی، معلم موظف است قوانین و مقررات کلاس درس را وضع کند. دانش آموزان نیز موظف اند آن قوانین را اجرا کنند. فرایند تقویت از طریق پاداش دادن به رفتارهای مطلوب و پس گرفتن امتیاز در صورت بروز رفتارهای غیرمطلوب، در این روش مؤثر است. اقتدار معلم در این روش کاملاً محفوظ است و معلم در وضع و حفظ مقررات کلاس، از این اقتدار بهره می جوید.

2. روش تعامل گرایانه: در این روش، مشکلات کلاس پیامد طبیعی حضور دانش آموزان تلقی می شود، غیرمنتظره به نظر نمی رسد و مانند فعالیت های حل مسئله در کلاس، مورد توجه قرار می گیرد و حل و فصل می شود.

3. روش غیرمداخله جویانه: این روش حد وسط دو روش رفتارگرایانه و تعامل گرایانه است. مداخله ی معلم در حل مشکلات کلاس بسیار اندک است. هدف اصلی در این روش، ارتقای رشد فردی دانش آموزان و آزادی آنان است. معلمان در این روش با دانش آموزان خود رابطه ی مشاوره ای دارند و معلم در فعالیت های کلاس نقشی حمایتی از دانش آموز دارد.این روش حداقل اقتدار را برای معلم در نظر می گیرد و به جای آن، بیش تر به تقویت روابط میان معلم و دانش آموز تأکید دارد.

به طور کلی نمی توان گفت کدام روش کارآمدتر یا فاقد کارایی است. روشی برای معلم کارآمد است که بهترین نتیجه را در کلاس درس او داشته باشد. بنابراین معلم باید روش های متعدد را در کلاس خود بیازماید و کارآمدترین را انتخاب کند. البته به صراحت می توان گفت، شمار معلمانی که از نظر سبک یکی از روش های مدیریت رفتارگرایانه یا تعامل گرایانه یا غیرمداخله جو را اعمال می کنند، اندک است. اکثر معلمان بدون این که از روش مدیریت کلاس درس خود آگاه باشند، ترکیبی از سه نوع مدیریت را مورد استفاده قرار می دهند. این معلمان روش مدیریت صحیح و علمی و استاندارد را در هر لحظه از زمان تدریس خود به کار می گیرند و کلاس درس آن ها همیشه فعال و زنده و پر از نشاط و انگیزه ی یادگیری است.

 

نتیجه گیری

به طور خلاصه می توان گفت: به منظور ایجاد نظم و تغییر مدیریت كلاسی، سه شرط لازم است،و این شروط عبارتند از:

روش تدریس مناسب، ویژگی های شخصیتی معلم و استفاده از فنون تدریس، هر كدام از موارد ذكر شده به صورت مهندسی شده و كاربردی، در این مقاله توصیف و تبیین گردید. در پایان پیشنهادهایی با توجه به مطالب ذكر شده در این مقاله ارائه می گردد؛

- تشكیل كارگاههای آموزشی و اجرای فنون تدریس به صورت علمی در این كارگاهها برای تمامی كسانی كه با تدریس و به طور كلی آموزش سر و كار دارند.

- تشكیل دورههای ضمن خدمت به منظور آشنایی همه معلمان با روش های تدریس گوناگون ،تا معلمان بتوانند در مواقع ضروری آن روش ها را به كار گیرند.

- برگزاری همایش،سمینارها و نشست های علمی و جلسات شورای معلمان می تواند فرصت بسیار مناسبی جهت بحث پیرامون انضباط كلاسی فراهم آورد.

- دعوت از افراد موفق برای ایراد سخنرانی در جلسات شورای معلمان پیرامون چگونگی مدیریت كلاس درس

- تغییر محتوای كتب درسی با توجه به روش های فعال تدریس و ارائه ی محتوا براساس تفكر واگرا به جای تفكر همگرا به منظور در گیر كردن شاگردان با مطالب و كمرنگ كردن روش های تدریس سنتی

- تبیین ویژگی های یك معلم نمونه از نظر شخصیتی و اخلاقی و ارائه ی الگو های مناسب توسط گرو ههای آموزشی، رسانه ها و آموزش و پرورش و استخدام معلمانی با ویژگی های شخصیتی مناسب

- تقدیر از معلمانی كه بدون تنبیه و خشونت به بهترین نحو ممكن كلاس درس خود را مدیریت مینمایندو تهیه ی فیلم و سی دی از الگو های تدریس این معلمین جهت استفاده ی سایر همكاران

- اجرای طرح مربیگری همتا در مدارسی كه بعضی معلمین در اداره كلاس مشكل دارند

- اجرای طرح تصمیم گیری دلفی و سیستم گروهی اسمی به منظور نظر سنجی از همه ی همكاران جهت مدیریت كلاس درس و برگزاری دوره ی بیست ساعته ی كوتاه مدت ضمن خدمت پیرامون شیوه ها ی مدیریت كلاس برای كلیه معلمان.

-  تحقیق پیرامون موضوع و شیو ه های مناسب مدیریت كلاس در مقاطع تحصیلی ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان

- چاپ و نشر خلاصه تحقیقات انجام شده به صورت اقدام پژوهی در خصوص موضوع مدیریت كلاس درس.

روش های نوین یادهی ویادگیری

 

نمونه سوالات درس روشهای نوین یاددهی -یادگیری

 

 1-تقويت توان در ك ديگران و احترام به ارزشهاي جمعي  در كداميك از ابعاد يادگيري تحقق پيدا مي كند ؟

 

الف- يادگيري براي دانستن                ب- يادگيري براي زيستن

 

 ج- يادگيري براي انجام دادن                                              د- يادگيري براي باهم زيستن

 

2-چارچوب ويزه اي كه عناصر مهم تدريس در آن قابل مطالعه و شناخت است را .................. گويند .

 

الف-الگوي تدريس                  ب-روش تدريس                ج- مهارت تدريس                د- فنون تدريس

 

3-با توجه به مشخصه هاي روش تدريس ساختگرايي يادگيري اجتماعي از كدام طريق حاصل مي شود ؟

 

الف- فرضيه سازي              ب- تحقيق و طراحي               ج-نقد جمعي                  د- خلق دوباره دانش

 

4-كداميك از مراحل تكوين مفاهيم در الگويي تفكر استقرايي نيست ؟

 

الف- فهرست مطالب مرتبط با يك مسئله        ب- گروه بندي مطالب    ج- تعيين روابط شاخصي     د-  عنوان دهي و طبقه بندي

 

5-"درگير كردن – كاوش –تشريح – گسترش – ارزشيابي" به ترتيب مراحل كدام روش تدريس را نشان مي دهند ؟

 

الف- بارش مغزي             ب- اكتشافي                 ج- ساختگرايي                 د- فراشناخت

 

6-در روش تدريس مشاركتي معلم آموزگار دانش آموزان است نه آموزگار دروس .      صحيح – غلط

 

7-اين جمله ديوئي كه"رشد ذهني انسان با فعاليت عملي نسبت مستقيم دارد "در كداميك از مراحل فراشناخت تحقق مي يابد ؟

 

 الف- خودآغازگري                 ب- خود كنترلي               ج- خود مشاهده گري            د- خود ارزشيابي

+ نوشته شده توسط سبحان سبحانی جو در یکشنبه یازدهم دی ۱۳۹۰ و ساعت ۷:۴۸ ب.ظ | نظر بدهید